ថ្ងៃសៅរ៍ ទី18.ធ្នូ 2021.ម៉ោង 18:53
ព្រិត្ដិការណ៍ ឆ្នាំ២០០២ កញ្ញា

ថ្ងៃទី ៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ តុលាការ​កំពូល ច្រាន​ចោល​បណ្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​ចុង​ក្រោយ ដើម្បី​សេរី​ភាព លោក​នួន ប៉ែត អតីត​មេ​បញ្ជា​ការ​ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​ភ្នំ​វល្លិ​ ដែល​ជា​កន្លែង​ចំណាប់​ខ្មាំង​ នៃ​ជន​ជាតិ​លោក​ខាង​លិច​ ៣​នាក់​ គឺ​ លោក​ David Wilson អាយុ ២៩​ឆ្នាំ ជន​ជាតិ​អង់​គ្លេស​ លោក Mark Slater អាយុ ២៨​ឆ្នាំ និង ជន​ជាតិ​បារាំង​លោក Jean-Michel Braquet អាយុ ២៧​ឆ្នាំ​។​

ថ្ងៃទី ៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ បាន​ថ្កោល​ទោស​ការ​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​របស់​ជាតិ​ នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ប្រចាំ​ខែ​ថ្មី​ៗ​នេះ របស់​ព្រះ​អង្គ​​ ពី​ទី​ក្រុង​ប៉េ​កាំង​ ដោយ​ស្តី​បន្ទោស​ ទឹក​ជំនន់​ និង​ ការ​ស្លាប់​របស់​ប្រជា​ជន​ នៅ​លើ​ការ​បាត់​បង់​ព្រៃ​ស្រោង​ ដែល​ធ្លាប់​មាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ​។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សរ​សេរ​ថា “ខ្ញុំ​ត្រូវ​តែ​និយាយ​តែ​ការ​ពិត ដែល​ថា​ ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​បែប​នេះ​ គឺ​ជា​បុព្វ​ហេតុ​ចំបង​មួយ​ នៃ​ គ្រោះ​មហន្ត​រាយ និង គ្រោះ​ទឹក​ជំនន់​ ដែល​កំពុង​បំផ្លាញ​ប្រទេស​ជាតិ​ កសិ​កម្ម​ និង អ្នក​ភូមិ​របស់​យើង​”​។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​យើង​ដឹង​​អំពី​ផល​វិបាក​ ដ៏​មហន្ត​រាយ ចំពោះ​ប្រទេស​ជាតិ​កសិ​កម្ម​របស់​យើង​ អ្នក​ភូមិ​ប្រជា​ជន​យើង​ បឹង​ ស្រះ​ទឹក​ ផ្លូវ​នេសាទ​ ការ​បន្ត​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ​ ដោយ​គ្មាន​តម្លា​ភាព​ និង គ្មាន​ការ​ទប់​ស្កាត់​ពិត​ប្រាក​ដណា​មួយ​។ សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ បាន​អាន​ព្រះ​រាជ​បន្ទូល​ថា ព្រៃ​ឈើ​នៅ​កម្ពុជា​គ្រប​ដណ្ដប់​ ៧៣​ភាគ​រយ​ នៃ​ ប្រជា​ជាតិ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​របស់​ព្រះ​អង្គ​ គឺ​ សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម​ពី​ឆ្នាំ ១៩៥៣ ដល់ ១៩៧០ ។ ពី​ការ​ពិនិត្យ​ឡើង​វិញ​ការ​អភិ​វឌ្ឍ​នៅ​កម្ពុជា​។​ [កោះសន្តិភាព)

ថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ សាលា​ឧទ្ធរណ៍ បាន​កាត់​ទោស​អតីត​មេ​បញ្ជា​ការ​យោធា​ខ្មែរ​ក្រហម​លោក​ឈូក រិន អោយ​ជាប់​ពន្ធ​នាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត​ ពី​បទ​ឃាត​កម្ម​លើ​ចំណាប់​ខ្មាំង​លោក​ខាង​លិច​ចំនួន ​៣​នាក់ កាល​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៤ ប៉ុន្តែ​មេ​ធាវី​របស់​លោក​ បាន​ប្តេជ្ញា​ទាម​ទារ​អោយ​មាន​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាជា​ថ្មី ហើយ​បាន​និយាយ​ថា​ កូន​ក្តី​របស់​ពួក​គេ នឹង មិន​ចូល​ទៅ​ពន្ធនា​គារ​ភ្លាម​ៗ​ទេ​។ លោក​ឈូក រិន មិន​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​ក្នុង​តុលាការ​ ចំពោះ​សាល​ក្រម​ ដែល​បាន​បដិ​សេធ​ការ​ដោះ​លែង​គាត់​នៅ​ឆ្នាំ ២០០០ ដោយ​សាលា​ដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ សម្រាប់​ការ​ពួន​ស្ទាក់​រថ​ភ្លើង​នៅ​ខេត្ត​កំពត​ ដែល​នាំ​អោយ​មាន​ការ​ចាប់​ជំរិត​ និង ការ​ប្រហារ​ជីវិត​ភ្ញៀវ​ទេស​ចរ​វ័យ​ក្មេង​ចំនួន​ ៣​នាក់​។​ ឈូក​រិន​ជា​មេ​បញ្ជា​ការ​យោធា​ខ្មែរ​ក្រហម​ទី ​២ ដែល​ត្រូវ​បាន​កាត់​ទោស​ ចំពោះ​ការ​វាយ​ប្រហារ​ ដែល​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា ១៣​នាក់​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ និង​ អូស្រ្តា​លី David Wilson អាយុ ២៩​​ឆ្នាំ ជន​ជាតិ​អង់​គ្លេស​ឈ្មោះ Mark Slater អាយុ​ ២៨​ឆ្នាំ និង​ជន​ជាតិ​បារាំង​ឈ្មោះ Jean-Michel Braquet អាយុ ២៧​ឆ្នាំ ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព ២ ០៩/០៨/០២]

យោង​តាម​រដ្ឋា​ភិបាល​បាន​អោយ​ដឹង​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​បាន​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​នៅ​រដ្ឋ​ញូវ​យ៉ក សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក ប្រ​ឆាំង នឹង ក្រុម​ហ៊ុន​ទូរ​គម​នា​គមន៍​ធំ​បំផុត​របស់​ពិភព​លោក​ គឺ​ក្រុម​ហ៊ុន AT&T ដែល​បាន​ទាម​ទារ​សំណង​ចំនួន​ ៨​លាន​ដុល្លារ​។ មន្រ្តី​សកម្ម​ភាព​ផ្លូវ​ច្បាប់​ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន​ប្រៃ​សណីយ៍ និង​ ទូរ​គមនា​គមន៍ Globus និង Chilesat​។​ លោក​ឡាំ ​ភូ​អាន Lam Phu An រដ្ឋ​លេខា​ធិ​ការ​ក្រសួង​ បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា ពាក្យ​បណ្តឹង​នេះ​បាន​កើត​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​មាន​ជម្លោះ​ ជុំ​វិញ​អត្រា​ដោះ​ស្រាយ ដែល​បាន​ព្រម​ព្រៀង​ជា​មួយ​ក្រុម​ហ៊ុន​ AT&T ដែល​​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៥​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​។​ លោក​បន្ត​ថា ក្រុម​ហ៊ុន​សហ​រដ្ឋអា​មេរិច ខក​ខាន​មិន​បាន​បង់​អត្រា​ការ​ប្រាក់​ ដែល​បាន​ព្រម​ព្រៀង​តាម​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ សេវា​កម្ម​ទូរ​គម​នា​គមន៍​អន្តរ​ជាតិ​ សម្រាប់​ការ​ហៅ​ទូរ​ស័ព្ទ​រវាង​កម្ពុជា​ និង អា​មេរិក​។ ក្រុម​ហ៊ុន​ AT&T បាន​ចុះ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​លើ​ការ​បង់​ប្រាក់​ សម្រាប់​ចរា​ចរណ៍​តាម​ទូរ​ស័ព្ទ​អន្តរ​ជាតិ ជា​មួយ​រដ្ឋា​ភិបាល​។​ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩២ តាម​រយ​ការ​បណ្តាក់​ទុន​ រួម​គ្នា​ជា​មួយ​ក្រុម​ហ៊ុន​ទូរ​គមនា​គមន៍​អូស្ត្រាលី​ Telstra Corp. Telstra បាន​ចុះ​កិច្ច​សន្យា​ជា​មួយ​រដ្ឋាភិ​បាល​។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩០ ដើម្បី​អភិ​វឌ្ឍ​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ទូរ​ស័ព្ទ​ រួម​ទាំង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ច្រក​​ទ្វារ​អន្តរ​ជាតិ​។​ Telstra ជា​កម្ម​សិទ្ធិ​ជិត​ពាក់​កណ្តាល​ នៃ​ ទឹក​ប្រាក់ ៨​លាន​ដុល្លារ​ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្វែង​រក​។ លោក​ Paul Blanche-Hongan អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ក្រុម​ហ៊ុន​របស់​ Telstra​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “​យើង​ជា​ដៃ​គូ​ជា​មួយ MPTC ហើយ​យើង​មាន​ពាក្យ​បណ្តឹង​ ប្រឆាំង​ នឹង​ ក្រុម​ហ៊ុន AT&T នៅ​ក្នុង​តុលាការ​នៅ​អាមេ​រិក”​។ ឯក​សារ​ច្បាប់​និយាយ​ថា ក្រុម​ហ៊ុន AT&T​ បាន​បង់​លុយ​អោយ​ក្រសួង​ចំនួន ៤,២ ​លាន នា​ទី​ពី​ខែ​មករា​ឆ្នាំ ១៩៩៧ ដល់​ខែ​ធ្នូ​ឆ្នាំ ២០០០ ប៉ុន្តែ​កម្ពុជា​អះ​អាង​ថា​ តួ​លេខ​ពិត​ប្រាកដ​គឺ ១៣​លាន​ នា​ពាក្យ​បណ្តឹង​បញ្ជាក់​ថា ​“​ពន្ធ​​បន្ថែម​ទាំង​នោះ​ នឹង មាន​តម្លៃ​ដល់​ទៅ​ជាង​ ៨​​លាន​ដុល្លារ​អាមេ​រិក​បើ​តាម​ការ​អះ​អាង​”​ ដោយ​អះ​អាង​ថា​ រាល់​នាទី​ដែល​មិន​បាន​បង់​គឺ​មាន​តម្លៃ​ប្រហែល ១​ដុល្លារ​។ [កោះ​សន្តិភាព)

មន្ត្រី​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី បាន​និយាយ​ថា “វា​គឺ​ជា​ការ​ប៉ុន​ប៉ង​ធ្វើ​ឃាត រឺ ជា​ការ​បំភិត​បំភ័យ​ផ្នែក​នយោ​បាយ​” បន្ទាប់​ពី​គេ​បាន​ឃើញ​គ្រាប់​កំភ្លើង​កែ​ឆ្នៃ​​​មួយ​ និង គ្រាប់​បែក​មួយ​ផ្សេង​​ទៀត​ ដែល​បាន​ដាក់​បង្កៃ​ចោល​នៅ​មាត់​ទ្វារ​ ទី​ស្នាក់​ការ​កណ្តាល​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ កាល​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រ​។​ លោក​សម​រង្ស៊ី​ខ្លួន​ឯង​ មិ​នបាន​នៅ​ក្នុង​អគារ​នោះ​ទេ​។​ មេ​ដឹក​នាំ​ប្រឆាំង​រូប​នេះ​បាន​ស្ថិត​នៅ​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​ដោយ​ទទួល​បាន​ពាន​រង្វាន់​មួយ​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ ពី​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​ក្រុង​វ៉ាស៊ីន​តោន​។ លោក​អឿ សំអុល​ ជា​លេខា​របស់​លោក​សម​រង្ស៊ី​ ដែល​បាន​ចូល​ទៅ​យក​ឯក​សារ​នៅ​ទី​ស្នាក់​ការ​បក្ស​ បាន​និយាយ​កាល​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រ​ថា “ដំបូង​ខ្ញុំ​មិន​ខ្លាច​ទេ​” ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​ពី​ខ្ញុំ​ដឹង​ថា​ ខ្មាន់​កាំ​ភ្លើង​បាន​តំរង់​សំដៅ​មក​លើ​ក្បាល​ខ្ញុំ​ ខ្ញុំ​មាន​ការ​ភ័យ​ជា​ខ្លាំង​”​។ គ្រាប់​ជាតិ​ផ្ទុះ​បាន​ដាក់​ចោល​នៅ​ប្រ​ហោង​បង្អួច​ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ​ទេ​។ មិន​មាន​គ្រាប់​កាំ​ភ្លើង​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​នោះ​ទេ ហើយ​មិន​មាន​សញ្ញា​សម្គាល់​ណា​មួយ​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​នោះ​ទេ​។ នាយ​ប៉ុស្តិ៍​ឃុំ​បាសាក់​លោក​អ៊ុច​ សុខុន​ មាន​ភាព​ស្ទាក់​ស្ទើរ​ក្នុង​ការ​បញ្ជាក់​ថា​ គ្រាប់​មីស៊ីល​នេះ​គឺ​ជា​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ រឺ ដុំ​ថ្ម​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃសុក្រ​ ដោយ​និយាយ​ថា ករណី​នេះ​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​កន្លែង​ដែល​ងាយ​រង​គ្រោះ​ ហើយ​លោក​ នឹង​ ទុក​វា​អោយ​ទៅ​គណ​កម្មា​ធិការ​ជំនាញ​ ដែល​ជា​គណ​កម្មា​ធិការ​ស៊ើប​អង្កេត​ជំនាញ​។ ជា​ធម្មតា​ស៊ើប​អង្កេត​ឈុត​ឆាក​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​។​ ទោះ​យ៉ាង​ណា​នៅ​ពេល​ក្រោយ​លោក​អ៊ូច​ សុខុន បាន​និយាយ​ថា​ វត្ថុ​នោះ​ប្រ​ហែល​ជា​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​ដឹង​ថា​ជា​ប្រភេទ​អ្វីទេ​។ វា​ជា​លើក​ទី​មួយ​ហើយ​ ជា​គ្រាប់​កាំ​ភ្លើង​ដែល​មាន​បច្ចេក​វិទ្យា​ខ្ពស់​ ដែល​យើង​បាន​ឃើញ​តែ​លើ​វីដេ​អូ​ប៉ុណ្ណោះ​។ [កោះ​សន្តិភាព)

ថ្ងៃទី ៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ ជន​ប្រដាប់​អាវុ​ធ​មិន​ស្គាល់​អត្ត​សញ្ញាណ​ចំនួន​ ៣​នាក់​ ត្រូវ​បាន​បាញ់​សម្លាប់​ក្នុង​នាម​ជា​សកម្ម​ជន​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ និង ជា​អ្នក​ផ្តល់​ព័ត៌​មាន​អំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ នៅ​ខេត្ត​កំពង់​ចាម​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ ដោយ​បង្ហាញ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ថា នេះ​អាច​ជា​ការ​សម្លាប់​នយោ​បាយ​លើក​ទី​១ ចាប់​តាំង​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​ -​ សង្កាត់​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៣​ ខែ​កុម្ភៈ​។ ជន​រង​គ្រោះ​ឈ្មោះ​ហេង ស៊ាន អាយុ ៤៨​ឆ្នាំ​ ដែល​បាន​ធ្វើ​ការ​អោយ​អង្គ​ការ​អាដ​ហុក អស់​រយ​ពេល​ ៥​ឆ្នាំ​ ក៏​ដូច​ជា​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ ត្រូវ​បាន​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​ផ្ទះ​របស់​គាត់​ នៅ​ឃុំ​សួង ស្រុក​ត្បូង​ឃ្មុំ​ ដោយ​បុរស​បី​នាក់​ស្លៀក​ពាក់​ឯក​សណ្ឋាន​យោធា​។​ បុគ្គ​លិក​សិទិ្ធ​មនុស្ស​ម្នាក់​ ជា​មួយ​អង្គ​ការ​អន្តរ​ជាតិ​មួយ​ ដែល​សុំ​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ បាន​និយាយ​ថា​ “​នេះ​មិន​មែន​ជា​អំ​ពើ​ប្លន់​ទេ​ ពី​ព្រោះ​អ្នក​សម្លាប់​មិន​បាន​យក​អ្វី​ទេ​… ​ពួក​គេ​បាន​បាញ់​ហើយ​ បន្ទាប់​មក​ពួក​គេ​បាន​រត់​គេច​ខ្លួន​”​។​ ប៉ុន្តែ​យើង​មិន​ទាន់​មាន​ភ័ស្តុ​តាង​ណា​មួយ​បញ្ជាក់​ថា​ នេះ​ជា​ហេតុ​ផល​នយោ​បាយ​ទេ​។ យោង​តាម​បុគ្គ​លិក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ឈ្មោះ​ហេង​ ស៊ាន ដែល​ត្រូវ​បាន​បាញ់​សម្លាប់​កាល​ពី​ម៉ោង​ ២​ព្រឹក​ ថ្ងៃ​សុក្រ មិន​មាន​ទំនាស់​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ជា​មួយ​អ្នក​ណា​ឡើយ​។ ទោះ​បី​ជា​គ្មាន​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ ហើយ​ហេតុ​ការ​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ហើយ​ក៏​ដោយ ក៏​ព័ត៌​មាន​លំអិត​មួយ​ចំនួន​ នៃ​ ការ​សម្លាប់​ នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ នៅ​តែ​មាន​សភាព​អាប់​អួ​ ដោយ​រូប​ភាព​ទូ​ទៅ​បាន​លេច​ចេញ​ពី​សមា​ជិក​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ផង​ ពី​សកម្ម​ជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ផង​ និង​ ប៉ូលីស​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ​ផង​ដែរ​។​ លោក​វ៉ា សារិទ្ធ មេ​បញ្ជា​ការ​កង​រាជ​អាវុធ​ហត្ថ​ខេត្ត​ បាន​និយាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ថា លោក​ហេង​ ស៊ាន បាន​ប្រ​ឈម​មុខ​ នឹង​ ជន​សង្ស័យ​ទាំង​បី​នាក់​ បន្ទាប់​ពី​គាត់​បាន​ ជួប​ពួក​គេ​នៅ​ក្បែរ​ផ្ទះ​របស់​គាត់​។ លោក​បាន​និយាយ​ថា​ ពួក​គេ​ទាំង​ ៣ នាក់​ស្លៀក​ឯក​សណ្ឋាន​យោធា​ ហើយ​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ពួក​គេ​ ប្រ​ដាប់​ដោយ​កាំភ្លើង​អាកា​៤៧​។​ លោក​វ៉ា សារិទ្ធ បាន​និយាយ​ថា បន្ទាប់​ពី​លោក​ហេង ស៊ាន បាន​ស្រែក​ដាក់​ពួក​គេ​ អោយ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​របស់​គាត់​ ជន​សង្ស័យ​បាន​បាញ់​សម្លាប់​គាត់​តែ​ម្ដង​។ ជន​សង្ស័យ​ -​ ដែល​មិន​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ រឺ កំណត់​អត្ត​សញ្ញាណ​ដោយ​ប៉ូលីស​ បន្ទាប់​មក​បាន​រត់​គេច​ខ្លួន​ពី​កន្លែង​កើត​ហេតុ​បាត់​ទៅ​។​ លោក​វ៉ា សារិទ្ធ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ខ្ញុំ​គិត​ថា ការ​សម្លាប់​នេះ​មិន​មែន​ជា​រឿង​នយោ​បាយ​ទេ ហើយ​វា​ជា​អំពើ​ប្លន់​។​

ថ្ងៃទី ១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ ក្រសួង​ព័ត៌​មាន នឹង ប្ដឹង​កា​សែត​ប្រឆាំង​ធំ​ជាង​គេ​ទៅ​តុលា​ការ ប្រ​សិន​បើ​ខ្លួន​មិន​អាច​រក​ភស្តុ​តាង​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ការ​អះ​អាង​របស់​ខ្លួន​ ដែល​ចោទ​ថា​ ស្តេច​ ន. សីហនុ គឺ ​“នៅ​ពី​ក្រោយ​ការ​ស្លាប់​ ឪពុក​របស់​លោក​សម​រង្ស៊ី​ គឺ​​លោក​សម​ សារី”​ ដែល​បាន​ទទួល​មរណ​ភាព​ក្នុង​ពេល​និរ​ទេស​ខ្លួន​ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៦២​។​ សម សារី ជា​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​ ដ៏​យូរ​អង្វែង​របស់​សម្តេច​ព្រះ​ នរោត្តម សីហនុ និង បាន​ធ្វើ​ជា​ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​កម្ពុ​ជា​ប្រចាំ​ប្រទេស​អង់​គ្លេស​ នៅ​ចុង​ទស​វត្ស​ឆ្នាំ ​១៩៥០​។ ក្រោយ​មក​ព្រះ​អង្គ​លែង​ពេញ​ចិត្ដ​ នឹង​ លោក​សម សារី ហើយ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម​សីហនុ​ ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្ដន្ទា​ទោស​ សម្រាប់​ការ​ស្លាប់​របស់​លោក​សម សារី​ ចុះ​ផ្សាយ​ដោយ​កាសែត​មន​សិការ​ខ្មែរ​ នៅ​ក្នុង​អត្ថ​បទ​ ៣ ​កញ្ញា ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា “បិតា​របស់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ន. រណរិទ្ធិ បាន​ធ្វើ​ឃាត​ លោក​សម សារី​ ដែល​ជា​ ឪពុក​របស់​សម​រង្ស៊ី​”​។ នៅ​ក្នុង​លិខិត​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ៥ ខែ​កញ្ញា ក្រ​សួង​មហា​ផ្ទៃ​បាន​បញ្ជា​អោយ​កាសែត​នេះ​ “​ស្វែង​រក​ភ័ស្តុ​តាង​ពិត​ ដែល​ថា​ស្ដេច​សីហនុ​ ជា​អ្នក​នៅ​ពី​ក្រោយ​ ការ​ធ្វើ​ឃាត​លោក​សម​ សារី​” ក្នុង​រយ​ពេល ១៥​ថ្ងៃ​។​ នេះ​បើ​យោង​តាម​និពន្ធ​​នាយក​កាសែត​ គឺ​លោក​ វាសនា តារ៉ា​វី​ជៃ Vesna Taravi Chey បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “ប្រសិន​បើ​យើង​ មិន​បាន​រក​ឃើញ​ភ័ស្តុ​តាង​ណា​មួយ​ទេ​នោះ​ ក្រសួង​ នឹង ប្តឹង​ទៅ​តុលា​ការ​”​។ កាសែត​មន​សិការ​ខ្មែរ​ ទើប​តែ​បាន​បើក​ដំណើរ​ការ​ ការ​ផ្សាយ​ឡើង​វិញ​ទេ​ បន្ទាប់​ពី​ការ​ព្យួរ​អស់​រយ​ពេល​មួយ​ខែ ដាក់​​កាល​ថ្ងៃ​ទី ​២ សីហា​ ចំពោះ​អត្ថ​បទ​ប្រ​ឆាំង​ នឹង រាជា​និយម​ ដែល​ជា​រដ្ឋា​ភិបាល​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា បាន​គំរាម​សន្តិ​សុខ​សាធា​រណ​។ អ្នក​រៀប​រៀង​កាសែត​ ក៏​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ថា មាន​កំហុស​ផង​ដែរ​ នៅ​ក្នុង​ខែ​កក្កដា​ ពី​ការ​បរិ​ហា​កេរ្តិ៍​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​​រណរិទ្ធិ​។ លោក​ វាសនា តារ៉ាវី​ជៃ បាន​និយាយ​ថា​ កាសែត​របស់​លោក​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​អត្ថ​បទ​មួយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ​៣ ​ខែ​កញ្ញា​ដោយ​សួរ​សំណួរ​ថា​ ហេតុ​អ្វី​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិ​បាន​នាំ​យក​រឿង​សម្លាប់​លោក សម សារី ដែល​បាន​ធ្វើ​នៅ​ទស​វត្ស ១៩៦០ មក​ធ្វើ​ការ​ឃោសនា​? ប៉ុន្តែ​លោក​ថា​ នេះ​ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​ នឹង ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ពេល​ឃោសនា​បោះ​ឆ្នោត​ឃុំ - សង្កាត់​ថា លោក​សម សារី គឺ​ជា​ជន​ក្បត់​ជាតិ​។​ [កោះ​សន្តិ​ភាព)​

នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តីវៀត​ណាម លោក​ផាន់ វ៉ាន់ខៃ ផ្ញើសារ​ការ​អាណិត​អាសូរ​ដល់​សម​ភាគី​កម្ពុជា​ របស់​លោក​ហ៊ុន សែន ចំពោះ​ការ​ខាត​បង់​សម្ភារ និង​ ការ​បាត់​បង់​មនុស្ស​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ ដែល​បណ្តាល​មក​ពី​ទឹក​ជំនន់​ និង​ គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត​ ដែល​កំពុង​កើត​មាន​។ ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស បាន​ប្រកាស​ថា​ ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម នឹង បញ្ជូន​អង្ករ​ទៅ​អោយ​ជន​រង​គ្រោះ​ ដោយ​ទឹក​ជំនន់​ ក្រោម​ផែន​ការ​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់​។ [VNS ០៩/១២/០២]

ថ្ងៃទី ១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ យោង​តាម​ឯក​សារ ដែល​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ក្នុង​កា​សែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍ បាន​អោយ​ដឹង​ថា​ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន​ បាន​ស្នើ​សម​ភាគី​ថៃ​ របស់​លោក​ អោយ​រៀប​ចំ​សម្រប​សម្រួល​ក្នុង​ "ការ​បាត់​ខ្លួន​" របស់​មេ​ដឹក​នាំ​ជាន់​ខ្ពស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៩៨​។ សំណើ​នេះ​ នៅ​ក្នុង​ឯក​សារ​ដែល​ទទួល​បាន​ដោយ​មេធា​វី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លោក​ Brad Adams បាន​ធ្វើ​អោយ​លោក​​ឈួន លីក​ផៃ​ Chuan Leekpai នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ថៃ​មាន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ និង​ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​មុន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ ១៩៩៨ ។ របាយ​ការណ៍​ផ្លូវ​ការ​នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ​ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​រវាង​មេដឹក​នាំ​ទាំង​ពីរ​ បាន​និយាយ​លម្អិត​អំពី​ការ​សន្ទ​នា​របស់​ពួក​គេ​ ដែល​ផ្តោត​លើ​អតីត​មេ​បញ្ជា​ការ​យោធា​ខ្មែរ​ក្រហម​តា​ម៉ុក បង​ធំ​ទី​២​ នួន ជា និង​ អតីត​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ខៀវ​ សំផន​។

ថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ មេ​ដឹក​នាំ​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ថៃ​ គឺ​លោក​ឈួន លីក​ផៃ​ Chuan Leekpai មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ លោក​គ្មាន​ការ​ចង​ចាំ​អំពី​សំណើ​ ដែល​បាន​រាយ​ការណ៍​ដោយ​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន​ សែន​ថា លោក​ជា​អ្នក​​​រៀប​ចំ “​ក្នុង​ការ​បាត់​ខ្លួន​” មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ជាន់​ខ្ពស់​ ៣​រូប​ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៨ នោះ​ទេ​។​ សំណូម​ពរ​របស់​អាជ្ញា​ធរ​កម្ពុជា អោយ​ធ្វើ​បត្យា​ប័ន​ឧក្រិដ្ឋ​ជន​ដើម្បី​ចូល​រួម​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​។ លោក​ឈួន បាន​និយាយ​ថា​ គាត់​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​ ហើយ​មិន​អាច​បញ្ជា​អោយ​ធ្វើ​បត្យា​ប័ន​ រឺ​ សម្លាប់​ជន​សង្ស័យ​ណា​ម្នាក់​ឡើយ​។ កាសែត​ភ្នំ​ពេញ​ប៉ុស្តិ៍​បាន​រាយ​ការណ៍​ថា មេធាវី​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លោក​ Brad Adams បាន​ទទួល​ឯក​សារ​ ដែល​អះ​អាង​ថា លោក​ហ៊ុន សែន បាន​ស្នើ​សុំ​ទៅ​លោក​ឈួន​ មុន​​ពេល​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​ ១៩៩៨ នៅ​កម្ពុជា​។ កាសែត​បាន​និយាយ​ថា របាយ​ការណ៍ នៃ​ ជំនួប​រវាង​មេ​ដឹក​នាំ​ទាំង​នោះ​ បា​ន​និយាយ​ថា​ ពួក​គេ​បាន​និយាយ​អំពី​អតីត​មេ​បញ្ជា​ការ​យោធា​ខ្មែរ​ក្រហម​ឈ្មោះ​ តាម៉ុក បង​ធំ​ទី​២ នួន ជា និង​ អតីត​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ខៀវ​ សំផន​។​ លោក​ហ៊ុន ​សែន ត្រូវ​បាន​ដក​ស្រង់​សម្តី​ដោយ​និយាយ​ថា ការ​កាត់​ទោស​អតីត​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ ៣​រូប ដែល​ត្រូវ​បាន​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក​ចង់​បាន​ គឺ​ជា​បញ្ហា​ដ៏​ស្មុគ​ស្មាញ​ និង​ ជា​បញ្ហា​នយោ​បាយ​ខណ​ ដែល​ប្រ​ទេស​ចិន​ប្រឆាំង​ នឹង គំនិត​នេះ​។ របាយ​ការណ៍ បាន​និយាយ​ថា​ បុរស​ខ្លាំង​របស់​កម្ពុជា​ ចង់​អោយ​មេ​ដឹក​នាំ​ទាំង​បី ​'បាត់ខ្លួន›​ ដោយ​សារ​គាត់​ជឿ​ជាក់​ថា​ ពួក​គេ​ នឹង មិន​ចុះ​ចាញ់​ខ្លួន​ឯង​ឡើយ​។ ករណី​របស់​លោក​ឧត្តម​សេនីយ៍​ទោ​ស៊ិន សុង ដែល​ត្រូវ​បាន​កាត់​ទោស​នៅ​កម្ពុជា​។ ស៊ិន សុង​ ត្រូវ​បាន​និរ​ទេស​ទៅ​ប្រទេស​ទី​បី​ បន្ទាប់​ពី​តុលា​ការ​ថៃ​បាន​សំរេច​ថា​ គាត់​ជា​ជន​សង្ស័យ​នយោ​បាយ​ មិន​មែន​ជា​ឧក្រិដ្ឋ​ជន​ទេ​។ លោក​ឈួន​ដែល​លា​ឈប់​ពី​តំណែង​ ជា​មេ​ដឹក​នាំ​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ បាន​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​អត្ថា​ធិប្បាយ​អំពី​ភាព​​សម​រម្យ​របស់​លោក​ Banyat Bantadtan ដែល​ជា​មេ​ដឹក​នាំ​រង ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​គណ​បក្ស​ ជំនួស​តំណែង​លោក​ទេ​។​ លោក​ឈួន បាន​និយាយ​ថា ពេល​ចុង​ក្រោយ​លោក​បាន​អត្ថា​ធិប្បាយ​ អំពី​ជោគ​ជ័យ​ដែល​អាច​កើត​មាន​ រឺ លោក​បាន​បង្ក​បញ្ហា​ដល់​គណ​បក្ស​។​ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ មាន​បេក្ខ​ជន​សម​ស្រប​ជា​ច្រើន​ ពួក​គេ​រួម​មាន​លោក​ Tarrin Nimmanahaeminda អតីត​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ហិ​រញ្ញ​វត្ថុ និង​ លោក​ Supachai Panitchpakdi អគ្គ​នា​យក នៃ អង្គ​ការ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ពិភព​លោក​។ [កាសែត​បាង​កក​ប៉ុស្តិ៍]​

ព្រះ​មហាក្សត្រ ន - សីហនុ បាន​ប្រកា​ស​អព្យា​ក្រឹត​ភាព​នយោ​បាយ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ជា​លក្ខណ​រឹង​មាំ​នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ ដោយ​មាន​បន្ទូល​ថា​ ព្រះ​អង្គ​ នឹង មិន​​កាន់​ជើង​ខាងគណ​បក្ស​ណា​ទេ​ បើ​​ទោះ​បី​​ជា​ត្រូវ​គេ​​​ដក​ហូត​​រាជ​​បល្ល័ង្ក​​ក៏​ដោយ​។ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បាន​មាន​បន្ទូល​ នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​ប្រកាស​ជា​ផ្លូវ​ការ​ពី​ទី​ក្រុង​ប៉េកាំង​ថា “ខ្ញុំ​សូម​សន្យា​យ៉ាង​មុត​មាំ​ថា​ រហូត​ដល់​ខ្ញុំ​ទទួល​មរ​ណ​ភាព​ ខ្ញុំ​នៅ​តែ​ជា​មនុស្ស​ ដែល​អព្យា​ក្រិត​ មិន​លំអៀង​​ ហើយ​រហូត​ដល់​​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​ ដែល​ខ្ញុំ​ចូល​និវត្តន៍​ រឺ​ ដាក់​រាជ្យ​ ក៏​ខ្ញុំ​ នឹង​ មិន​ចុះ​ចូល​ឆាក​នយោ​បាយ​ទៀត​ទេ​”​។ ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​សម្តេច​សីហនុ​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ដឹក​នាំ​ភាគ​ច្រើន​ដោយ​សមា​ជិក​នៃ​គ្រួសារ​រាជ​វង្ស​ រួម​ទាំង​ព្រះ​រាជ​បុត្រា​របស់​ព្រះ​អង្គ​​ គឺ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ន.រណរិទ្ធិ ជា​ប្រធាន​គណ​បក្ស​។ សេចក្តី​ប្រកាស​នោះ​​បាន​និយាយ​ថា “​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​បាន​និយាយ​ថា ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​នៅ​តែ​ជា​របស់​ខ្ញុំ​ដដែល​ ព្រោះ​វា​គឺ​ជា​ខ្ញុំ​ដែល​ជា​ប៉ាប៉ា​របស់​ពួក​គេ​ ដែល​បាន​បង្កើត​វា​”​។ មិន​មាន​អ្វី​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដាក់​អោយ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ ដោយ​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ និង រដ្ឋ​សភា​ជាតិ​នោះ​ទេ​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព)​ Daily

ថ្ងៃទី ២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត Maroccian លោក Jamir Arrour បានចូល​ជួប​ជាមួយសម្តេចជាស៊ីម ប្រមុខ​រដ្ឋ​ស្តី​ទី ខណ​ពេល​ដែល​លោក​បាន​បង្ហាញ​ អត្ត​សញ្ញាណ​ប័ណ្ណ ដល់​លោក​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហ​ស្បតិ៍ នៅ​អគ្គ​លេខា​ធិកា​រដ្ឋាន​ព្រឹទ្ធ​សភា​ ក្នុង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​។​ [AKP]

ថ្ងៃទី ២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន​ សែន ចែក​រំលែក​គំនិត​ ជា​មួយ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​វប្ប​ធម៌​សិល្ប​ និង ទេសច​រណ៍​ម៉ាឡេ​ស៊ី Abdul Kadir Sheikh Fadzir ស្តី​ពី​វិធី​ពង្រឹង​កិច្ច​ សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ទេស​ចរណ៍​ រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​។ រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​វប្ប​ធម៌​សិល្ប​ និង​ ទេស​ចរណ៍​ម៉ាឡេ​ស៊ី Abdul Kadir Sheikh Fadzir បាន​ចូល​ជួប​សម្តែង​ការ​គួរ​សម ជា​មួយ​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​រយ​ពេល ៥​ថ្ងៃ​នៅ​កម្ពុជា​។ [AKP ០៩/២៥/០២]

ថ្ងៃទី ២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ លោកនាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន ជួប​ពិភាក្សា​ការ​ងារ​ ជា​មួយ​ប្រធាន​បុគ្គ​លិក​ទូ​ទៅ​ នៃ កង​ទ័ព​រំដោះ​ប្រជា​ជន​ចិន​ (PLA) នៃ​ប្រទេស​ចិន​ Fu Quanyou ស្តី​ពី​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ និង មិត្ត​ភាព​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​។ លោក ​Fu ដែល​ជា​សមា​ជិក​ គណ​កម្មា​ធិការ​យោធា​មជ្ឈិម​ចិន​ កំពុង​បំពេញ​ទស្សន​កិច្ច​ផ្លូវ​ការ​ រយ​ពេល ៥​ថ្ងៃ​ នៅ​កម្ពុជា​ តាម​ការ​អញ្ជើញ​របស់​លោក​កែ​ គឹម​យ៉ាន​ អគ្គ​មេ​បញ្ជា​ការ​ នៃ កង​យោធ​ពល​ខេមរ​ភូមិន្ទ​។ [AKP ០៩/២៦/០២]

លោកជា ស៊ីម ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ស្តី​ទី ដ៏​ឆ្នើម​កាល​ពីល្ងាច​ម្សិល​មិញ​ នៅ​អគ្គ​លេខា​ធិកា​រដ្ឋាន​ព្រឹទ្ធ​សភា​ បាន​ជួម​ជា​មួយ លោក Fu Quanyou ប្រធាន​បុគ្គ​លិក​ទូ​ទៅ នៃ​ កង​ទ័ព​រំដោះ​ប្រជា​ជន​ចិន​ (PLA) ដែល​ជា​សមា​ជិក​ នៃ​ គណ​កម្មា​ធិកា​រ​យោធា​កណ្តាល​ចិន​ ដែល​កំពុង​បំពេញ​ទស្សន​កិច្ច​ផ្លូវ​ការ​រយពេល ៥​ថ្ងៃ​នៅ​កម្ពុជា​។ [AKP ០៩/២៦/០២]

ថ្ងៃទី ២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២ មេ​ដឹក​នាំ​គណ​បក្សន​យោបាយ​ចំនួន​ ៣​រូប​ គឺ​លោក​សម​រង្ស៊ី​ មក​ពី​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ លោក​ ន. ចក្រពង់ នៃ​គណ​បក្ស​ខ្មែរ​ស្រលាញ់​ជាតិ​ និង​ លោក​ប៉ែន​ សុវណ្ណ នៃ គណ​បក្ស​និរន្តរ​ភាព​ជាតិ​កម្ពុជា​ ធ្វើ​សន្និ​សិទ​សារ​ព័ត៌​មាន​រួម​គ្នា ដែល​ក្នុង​នោះ​ពួក​គេ​មាន ៖ (១) បង្ហាញ​ការ​គាំ​ទ្រ​យ៉ាង​ពេញ​ទំហឹង​ ចំពោះ​ និង​ ថ្លែង​អំណរ​គុណ​ចំពោះ​លោក​ស ខេង​ សារ​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ១១​ ខែ​សីហា​ឆ្នាំ​ ២០០២ ដែល​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ ចង្អុល​បង្ហាញ​អំពី​អស​មត្ថ​ភាព និង​ អំពើ​ពុក​រលួយ​របស់​មេ​ដឹក​នាំ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​ ដែល​មាន​លក្ខណ​ជា​ស្ថា​ប័ន​ គ្មាន​ច្បាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​ ប្រទេស​យើង​បង្ក​អោយ​មាន​គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត និង ទឹក​ជំនន់​ និង​ បំផ្លាញ​សេដ្ឋ​កិច្ច​របស់​យើង​។ ​(២)​ ទាម​ទារ​អោយ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ សមាស​ភាព​ នៃ​ គណ​កម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំការ​បោះ​ឆ្នោត​ (គជប) ដូច​ដែល​បាន​ស្នើ​ ដោយ​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ ដោយ​គ្មាន​ការ​ពិគ្រោះ​យោ​បល់​ ជា​មួយ​សង្គម​ស៊ីវិល​ និង​ គណ​បក្សន​យោ​បាយ​ ដែល​មិន​គាំ​ទ្រ​ដល់​រដ្ឋា​ភិបាល​ ដែល​ត្រួត​ត្រា​ដោយ​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​… (៣)​ អំពាវ​នាវ​ដល់​សហ​គមន៍​ ម្ចាស់​ជំនួយ​អន្តរ​ជាតិ​ ដែល​ផ្តល់​ហិ​រញ្ញប្ប​ទាន​ ដល់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ លទ្ធិ​ប្រជា​ធិ​បតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​ ដើម្បី​ជួយ​ធានា​បាន​ នូវ​ ការ​ប្រាកដ​ប្រជា​ច្បាស់​លោះ​សម្រាប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នីតិ​កាល​ទី​ ២៧ ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ ២០០៣ …​។ (៤) សូម​ថ្លែង​អំណរ​គុណ​ និង​ អប​អរ​សាទរ​សមា​ជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​អាមេ​រិក លោក​មីច​ ម៉ាក់​ខន​ណែត​ Mitch McConnel ចំពោះ​សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​របស់​លោក​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ១៣ ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ ២០០២ ដែល​ក្នុង​នោះ លោក​បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​ថា​ អ្នក​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​គឺ​ជា​ “ជន​រង​គ្រោះ​ដោយ​សារ​ភេរវ​កម្ម​របស់​លោក​ហ៊ុន សែន” ហើយ​ស្នើ​យ៉ាង​ទទូច​ អោយ​មាន​ “ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​របប​” នៅ​កម្ពុជា​ រួម​ជា​មួយ​ភូមា​។​ [គេហ​ទំព័​រ​របស់​សម​រង្ស៊ី]​