ថ្ងៃសៅរ៍ ទី25.កញ្ញា 2021.ម៉ោង 9:27
ព្រិត្ដិការណ៍ ឆ្នាំ២០០២ ខែ ឧសភា

ថ្ងៃទី ៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា​ជាតិ​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ ន.រណ​រិទ្ធិ បាន​ចេញ​ផ្សាយ​ជា​ផ្លូវ​ការ នូវ ខ្សែ​ភាព​យន្ត ដំបូង​មួយ​របស់​ព្រះអង្គ​ គឺ​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​មួយ​មាន​រយ​ពេល​ ៩០​នាទី​ ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា “បូរី​រាជា ឬ Royal City” បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​លើក​ដំបូង​ នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា នា​រាត្រី​ថ្ងៃ​សៅរ៍​នេះ នៅ​សាល​មហោ​ស្រព​ចតុមុ​ខ​ និយាយ​ភាសា​ខ្មែរ​ ដែល​មាន​អក្សរ​ភាសា​អង់​គ្លេស​រត់​ពី​ក្រោម​។​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​បាន​មាន​បន្ទូល​ថា “ព្រះ​អង្គ​មាន​គោល​បំណង​ការ​ពារ​សិល្បៈ ​និង វប្ប​ធម៌ ដែល​ជា​មរតក​ឯក​រាជ្យ​អធិប​តេយ្យ​ភាព​ និង​ បូរណ​ភាព​ទឹក​ដី ​នៃ ប្រទេស​កម្ពុជា​”​ ព្រះ​អង្គ​មាន​បន្ទូល​បន្ថែម​ថា “​ខ្ញុំ​បាន​បង្ហាញ​រឿង​រ៉ាវ​ទាំង​នេះ​ នៅ​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​របស់​ខ្ញុំ​ ពី​ព្រោះ​ខ្ញុំ​បារម្ភ​ពី​រឿង​ ដែល​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​…ហើ​យ​ខ្ញុំ​ចង់​ ឲ្យ​កូន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ថ្មី​ស្រឡាញ់​ និង ការ​ពារ​ថែ​រក្សា​ មរតក​របស់​ពួក​គេ​ត​ទៅ​”​។ ប្រធាន​បទ​ដែល​មាន​លក្ខណ​ពិសេស​ គឺ ភាព​រុង​រឿង​ នៃ បេតិក​ភណ្ឌ​វប្ប​ធម៌​ខ្មែរ​ និង​ តម្រូវ​ការ​ការ​ពារ​វា​។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​បាន​មាន​បន្ទូល​បន្ថែម​ទៀត​ថា​ “​គោល​បំណង​សំខាន់​ នៃ ខ្សែ​ភាព​យន្ត គឺ​ដើម្បី​បង្រៀន​ប្រជា​ជន​ខ្មែរ​ អោយ​ស្រឡាញ់​វត្ថុ​បុរាណ​របស់​ខ្មែរ​ និង​ រារាំង​ពួក​គេ​មិន​អោយ​លួច​វត្ថុ​បុរាណ​ទាំង​នេះ​។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​មាន​បន្ទូល​ផង​ដែរ​ថា​ “ លោក​សូម​គោរព​ដល់​ព្រះ​រាជា​ខ្មែរ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ និង​ ជា​ពិសេស​អ្នក​សាង​សង់​ដ៏​អស្ចារ្យ​ គឺ​ព្រះ​បាទ​សូរ្យ​វរ្ម័ន​ទី​ ២ និង ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី​៧ ខ្ញុំ​ចង់​ឲ្យ​ពិភព​លោក​ដឹង​ថា​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ ជា​សំខាន់​ គឺ​ ប្រជា​ជន​ រង​ទុក្ខ​សោក​ ដោយ​សង្គ្រាម​ អំពី​អំពើ​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រ​ហម​ គ្រាប់​​មីន​ និង ការ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ប្រពៃ​ណី សិល្ប​ វប្ប​ធម៌ របស់​ពួក​គេ​។ រាជា​បូរី ត្រូវ​បាន​គេ​ថត​នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​ ក្នុង​ខេត្ត​សៀម​រាប ហើយ​និទាន​រឿង​របស់​ជាង​ចម្លាក់​ ​និង ក្មេង​ស្រី​ម្នាក់​ ដែល​បាន​ជួប​គ្នា​ នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​។ តារា​សម្តែង​របស់​រាជ​បុត្រី​មាន​៖លោកស្រីឌឿ ដារ៉ាស៊ី លោក​ស្រី​អ៊ុក ផល្លា លោក​ជា សំណាង​ លោក​សុភា ដេវីត​ ម៉ាសុ​ម៉ាលី​ ជា​ក្មេង​ស្រី និង ចាប ដា​ណែល ជា​​ក្មេង​ប្រុស។ [កោះសន្តិភាព] [Kok Santapheap]

ថ្ងៃទី ៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន មាន​ប្រសាសន៍​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា បាន​អនុ​វត្តគោល​នយោ​បាយ បើក​ទ្វារ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ពល​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ នៅ​បរ​ទេស​ ដោយ​ស្វា​គមន៍​ពួក​គេ អោយ​វិល​ត្រឡប់​មក​មាតុ​ភូមិ​វិញ​ ដើម្បី​ចូល​រួម​អភិ​វឌ្ឍន៍​សេដ្ឋ​កិច្ច​។ ថ្លែង​ទៅ​កាន់​ប្រជា​ជន​ក្នុង​ខេត្ត​កំពត​ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រ​ជា​ជន​កម្ពុជា​ ដែល​រស់​នៅ​បរ​ទេស​ ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​អោយ​ផ្ញើ​ប្រាក់​ដោយ​សេរី​ទៅ​សាច់​ញាតិ​របស់​ពួក​គេ​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ ហើយ​ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​អោយ​វិល​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​វិញ​ ដើម្បី​ចូល​រួម​ក្នុង​សកម្ម​ភាព​នយោ​បាយ និង ការ​កសាង​សេដ្ឋ​កិច្ច​ឡើង​វិញ​។ លោក​បានក​ត់​ស​ម្គាល់​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​អនុញ្ញាត​អោយ​ពួក​គេ​បង្កើត​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ​ និង​ ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទូ​ទៅ ដែល​បាន​គ្រោង​ទុក​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៣ បន្ទាប់​ពី​ពួក​គេ​បាន​វិល​ត្រឡប់​។ លោក​ហ៊ុន​សែន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ ជា​ច្រើន​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧០ ដោយ​សារ​តែ​សង្គ្រាម​ស៊ី​វិល អូស​បន្លាយ​ពេល​។ រដ្ឋា​ភិបាល នឹង ធ្វើ​អោយ​ប្រសើរ​ឡើង​ នូវ គោល​នយោ​បាយ នៃ​ ការ​បើក​ចំហ​ បន្ថែម​ទៀត​ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ការ​វិល​ត្រឡប់​ របស់​ពួក​គេ​មក​ទស្សនា​កម្ពុជា​។ លោក​បន្ថែម​ថា ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​អាមេ​រិក​អាច​ចូល​មក​កម្ពុជា​ ដោយ​មាន​លិខិ​តឆ្លង​ដែន​អាមេ​រិក។ [Xinhuanet]

កាំង ហ្កេចអ៊ាវ ឬ ឌុច ដែល​ជា​អតីត​ប្រធាន​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ទារុណ​កម្ម ស២១ របស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រឆាំង​ នឹង មនុស្ស​ជាតិ​ ហើយ​នឹង នៅ​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ពន្ធ​នា​គារ​រហូត​ដល់​តុលា​ការ​អាច​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​។ ឌុច​ត្រូវ​បាន​គេ​គ្រោង​ដោះ​លែង​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ ក្រោម​ច្បាប់​ពិ​សេស​របស់​កម្ពុជា​ ប៉ុន្តែ​មេ​ធាវី​របស់​គាត់ គឺ​លោក​កាសា​វុធ​បាន​និយាយ​ថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​បន្ថែម​ទៀត​ នៃ ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រឆាំង​ នឹង មនុស្ស​ជាតិ​ នឹង​ ធានា​ថា​កូន​ក្តី​របស់​គាត់ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ពន្ធនា​គារ​នៅឡើយ​។ [Tehran Times 05/07/02]

រដ្ឋា​ភិបាល​បាន​ប្រគល់​ទៅ​អោយ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​ នូវ សាក​សព​ទាហាន​វៀត​ណាម​ចំនួន ២០៥​នាក់ បន្ថែម​ទៀត​ ដែល​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ សម្រាប់​ការ​បញ្ចុះ​ឡើង​វិញ​ នៅ​ក្នុង​មុខ​ងារ​ជា​ផ្លូវ​ការ​មួយ​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​។ ការ​ប្រគល់​នេះ​ជា​លទ្ធ​ផល​ នៃ ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​រយ​ពេល ២​ខែ​ ដែល​បាន​បញ្ចប់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៥ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ព្រំ​ប្រទល់​ប៊ិញ​ ហៀប ក្នុង​ខេត្ត​ឡុង​អាន​។ អ្នក​ដែល​អញ្ជើញ​ចូល​រួម​ក្នុង​ពិធី​នេះ​ មាន​លោក​ឡេ វ៉ាន់​ជិញ​ Le Van Chinh អនុ​លេខា​គណ​កម្មា​ធិការ​បក្ស ខេត្ត​ឡុង​អាន​ លោក​ទ្រុង​ វ៉ាន់​ធីព​ Truong Van Tiep ប្រធាន​គណ​កម្មា​ធិការ​ប្រជា​ជន​ឡុង​អាន​អាន​។ ចូល​រួម​ក្នុង​ពិធី​នោះ​ ក៏​មាន​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ និង ប្រជា​ជន​ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​របស់​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​។​ នៅ​ឆ្នាំ​នេះ​ឡុង​អាន​ បាន​វិនិ​យោគ ៥០០​លាន​ដុង ក្នុង​ការ​ធ្វើ​អោយ​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​ទី​បញ្ចុះ​សព​ Vinh Hung ដែល​ជា​កន្លែង​បញ្ចុះ​សព​ របស់​ទាហាន​ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ត្រឡប់​មក​វិញ​។ [VNS 05/10/០2]

ថ្ងៃទី ១០ ខែឧសភាឆ្នាំ ២០០២ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ ន - សីហនុ បាន​អំពាវ​នាវ​ដល់​អភិ​បាល​ខេត្ត និង ក្រុង​ទាំង​អស់​ ទូ​ទាំង​ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ អោយ​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ ការ​លំបាក​របស់​ប្រជា​ជន​ ក្នុង​ប្រទេស​របស់​ព្រះ​អង្គ​។​ បណ្តឹង​ឧទ្ធ​រណ៍ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សវនា​ការ​ដំបូង​ នៅ​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ បាន​ស្នើ​សុំ​អោយ​អភិ​បាល​ខេត្ត​ទាំង ២៤​រាជ​ធានី​ - ​ខេត្ត ចាត់​វិធាន​ការ​ចាំបាច់​ ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​វិវាទ​ដី​ធ្លី​ និង បញ្ហា​ឈាម​​ជូន​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​។ សម្តេច​ក្រុម​ព្រះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដក​ស្រង់​បន្ទូល ដោយ​ប្រាប់​ទៅ​អភិ​បាល​ខេត្ត​ក្នុង​សវនា​ការ​ថា​ “​ខ្ញុំ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​អំពី​ភាព​លំបាក​ ភាព​ក្រី​ក្រ​ និង កង្វះ​ខាត​ស្បៀង​អាហារ​របស់​ប្រជា​ជន​ របស់​យើង​ ដែល​តែង​តែ​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដើម្បី​ធ្វើ​កូដ​កម្ម​ស្បៀង​អាហារ​ និង ទាម​ទារ​ដី​របស់​ពួក​គេ​មក​វិញ​ ”សម្តេច​ក្រុម​ព្រះ​ក៏​បាន​ស្នើ​ដល់​គណ​អភិ​បាល បន្ត​ភាព​សាមគ្គី​គ្នា​ ដើម្បី​ចែក​រំលែក​ ការ​លំបាក​របស់​ប្រជា​ជន​នៅ​តាម​ខេត្ត​រៀង​ៗ​ខ្លួន​។ ក្រោយ​មក​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បាន កោត​សរ​សើរ​ដល់​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ចំពោះ​ការ​ដឹក​នាំ​ល្អ និង ការ​អនុ​វត្តន​យោ​បាយ​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិ​។​ [កោះសន្តិភាព]

ថ្ងៃទី ១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ អង្គ​ការ​ក្រៅ​រដ្ឋា​ភិបាល​ បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ ចំពោះ​សន្តិ​សុខ​ និង សុវត្ថិ​ភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ បន្ទាប់​ពី​មន្រ្តី​អង្គ​ការ​ក្រៅ​រដ្ឋា​ភិបាល​មួយ​ ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​ដំ​នៅ​ក្បែរ​ផ្ទះ​របស់​នាង​នៅ​ភ្នំ​ពេញ​។ នាយក​ប្រចាំ​ប្រទេស​នៃ​អង្គ​ការ Global Witness Eva Gallabru ត្រូវ​បាន​បុរស​មិន​ស្គាល់​អត្ត​សញ្ញាណ​មួយ​ក្រុម វាយ​ធ្វើ​បាប​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​ពេល​យប់ នៅ​ពេល​ដែល​នាង​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​វិញ ពី​អាហារ​ពេល​ល្ងាច​។ [កោះសន្តិភាពប្រចាំថ្ងៃ]

ថ្ងៃទី ១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន អំពាវ​នាវ​អោយ​និស្សិត​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​នៅ​សាកល​វិទ្យា​ល័យ​ភូមិន្ទ​ កសិ​កម្ម ធ្វើ​ការ​នៅ​ទី​ជន​បទ ដើម្បី​បម្រើ​ដល់​យុទ្ធ​សាស្រ្ត​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រី​ក្រ​។ ថ្លែង​ទៅ​កាន់​ពិធី​ប្រគល់​សញ្ញា​បត្រ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា សាកល​វិទ្យា​ល័យ គួរ​តែ​ជ្រើស​រើស​និស្សិត​ ពី​ជន​បទ​បន្ថែម​ទៀត​ នា​ពេល​អនាគត​ ជា​ពិសេស​ពី​តំបន់​ជន​បទ​ដាច់​ស្រយាល​ បន្ទាប់​មក​និស្សិត​ទាំង​នេះ​ នឹង ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​កំណើត​វិញ​ ដើម្បី​ជួយ​អភិ​វឌ្ឍ​ជន​បទ​។ [Xinhuanet]

ព្រះ​អង្គម្ចាស់​ ន - រណរិទ្ធិ កំពុង​អំពាវ​នាវ​ដល់​ UN អោយ​វិល​មក​រក​កិច្ច​ពិភាក្សា​ ស្តី​ពី​ការ​បង្កើត​សាលា​ក្ដី​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ សម្រាប់​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដែល​នៅ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​ UN បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ការ​ចរ​ចា​ជិត ៥​ឆ្នាំ ដើម្បី​បង្កើត​សាលា​ក្តី​រួម​គ្នា​មួយ​ នៅ​ក្នុង​ខែ​កុម្ភៈ​ ដោយ​អះ​អាង​ថា តុលា​ការ​ដែល​គ្រប់​គ្រង ដោយ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ នឹង​ មិន​លម្អៀង​ឡើយ​។​ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នេះ​ ធ្វើ​អោយ​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ស្រឡាំង​កាំង​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ស្វាគមន៍​ដោយ​ភាព​រអាក់​រអួល​ ដោយ​អ្នក​ការ​ទូត​បរទេស​ ដែល​បាន​ជំរុញ​អោយ​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ វិល​ត្រឡប់​ទៅ​រក​ការ​ចរ​ចា​ឡើង​វិញ​។ ទ្រង់​រណ​រិទ្ធិ មាន​បន្ទូល​ថា ព្រះ​អង្គ​ជឿជាក់​ថា UN មិន​មាន​ឆន្ទៈ​ក្នុង​ការ​វិល​ត្រឡប់​មក​ជជែក​វិញ​ទេ ប៉ុន្តែ​មាន​តែ​ស្ថាប័ន​ពិភព​លោក​ទេ​ ដែល​អាច​ធានា​បាន​ នូវ​ សាលា​ក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដែល​បំពេញ​តាម​ស្តង់​ដារ​អន្តរ​ជាតិ​។​ [Swissinfo]

ថ្ងៃទី ១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណរិទ្ធិ​ ទាម​ទារ​អោយ​និពន្ធ​នាយក​កាសែត (ព័ត៌​មាន​មន​សិកា​រ​ខ្មែរ) បង់​លុយ ១០០​រៀល​ (០,០០៤ ដុល្លារ​អាមេ​រិក​) ពី​បទ​បរិ​ហារ​កេរ្តិ៍​របស់​ព្រះអង្គ​។ សាលា​ដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ បាន​កាត់​ទោស​អ្នក​និពន្ធ ដោយ​កំបាំង​មុខ ដោយ​បញ្ជា​អោយ​គាត់​បង់​លុយ​អោយ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ ១០០​រៀល​ តាម​ការ​ទាម​ទារ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ភ័ស្តុ​តាង​ថា ព្រះ​អង្គ​បាន​ឈ្នះ​បណ្តឹង​នៅ​ក្នុង​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ដោយ​យុត្តិ​ធម៌។ តុលា​ការ​ក៏​បាន​ទាម​ទារ​ឲ្យ​អ្នកចុះ​ផ្សាយ​ កែ​សម្រួល​កាសែត​បង់​ប្រាក់​ពិន័យ​ចំនួន​ ១​លាន​រៀល​ ដល់​ថ​វិកា​រដ្ឋ​ និង​ ផ្សព្វ​ផ្សាយ​សាល​ក្រម​នៅ​ក្នុង​កាសែត​របស់​គាត់​ រយ​ពេល​ ២​សប្តាហ៍​ ពោល​គឺ​មួយ​ដង​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍ ដោយ​ចំណាយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​។​ លោក​ដាម សិទ្ធ ដែល​ជា​និពន្ធ​នាយក​កាសែត​ មិន​បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ទេ ដោយ​និយាយ​ថា គាត់​ត្រូវ​ទៅ​ខេត្ត​សៀម​រាប​។ លោក​សុខ ហេង មេធា​វី​ការ​ពារ​ក្តី​របស់​ លោក​ដាម សិទ្ធិ បាន​ដើរ​ចេញ​ពី​សាល​ជំនុំ មុន​ពេល​ការ​ជំនុំ​​ជម្រះ​ចាប់​ផ្តើម​ ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា តុលា​ការ មិន​បាន​បញ្ជាក់​ច្បាស់​ថា​ តើ​រឿង​ក្តី​របស់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ តំណាង​អោយ​ស្ថាប័ន​របស់​ខ្លួន​ រឺ ស្ថាប័ន​រដ្ឋ​សភារ​បស់​ព្រះអង្គ​។ ដាម សិទ្ធ បាន​បោះពុម្ព​អត្ថ​បទ​ចំនួន​ ៩​ទំព័រ​ នៅ​ក្នុង​កាសែត​របស់​គាត់​ចាប់​ពី​ខែ​ឧសភា ដល់​ខែ​មិថុនា​ និង ខែ​កក្កដា​ ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណរិទ្ធ ជា​ប្រធាន​សភា​គូថ​មាន់​ អំពើ​ពុក​រលួយ​ និង ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជាប្រធាន ទីងមោង នៅ​​ក្នុង​រដ្ឋ​សភា​​​។ [កោះ​សន្តិភាព ២-៥/១៥/០២]

ថ្ងៃទី ១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ទោះ​បី​ជា​មាន​កម្លាំង​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា ដើម្បី​លា​លែង​ពី​តំណែង​ ដ៏​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​របស់​ខ្លួន​ក៏​ដោយ ក៏​លោក​ទេស​រដ្ឋ​មន្ត្រី​យូ ហុកគ្រី​ បាន​បញ្ជាក់​កាល​ពី​ថ្ងៃពុធ​ថា​ “ខ្ញុំ​នៅ​តែ​ស្ថិត​ក្នុង​ជំហរ​របស់​ខ្ញុំ​ ហើយ​ខ្ញុំ​ចង់​​ស្វែង​រក​យុត្តិ​ធម៌​សម្រាប់​ខ្លួន​ខ្ញុំ​… តើ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ខុស​”​។ ប្រាប់​កោះ​សន្តិ​ភាព​ នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌​មាន​ ដែល​មិន​បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ ចេញ​ដោយ​លេខា​ធិ​ការដ្ឋាន​ហ៊្វុន​ស៊ិ​ន​ប៉ិច​ ដែល​ចុះ​ថ្ងៃ ​ទី​១៦ ខែ​ឧសភា​ បាន​អាន​ថា សមា​ជិក​ចំនួន​ ៥៥​នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ ៦២​នាក់​ នៃ ​គណ​កម្មា​ធិការ​ដឹក​នាំ​គណ​បក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ លើ​ញត្តិ​មួយ ដើម្បី​ស្នើ​សុំ​ប្រធាន​គណ​បក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច គឺ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ ន. រណ​រិទ្ធិ​ ដោះ​ស្រាយ​ករណី​របស់​លោក​យូ ហុកគ្រី ក្នុង​ពេល​ឆាប់​ៗ​នេះ​។​ ពួក​គេ​ក៏​បាន​ស្នើ​សុំ ដោយ​ផ្ទាល់​ដល់​លោកយូ ហុកគ្រី រដ្ឋ​មន្រ្តី ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​អោយ​លា​លែង​ពី​តំណែង​ ប្រសិន​បើ​ចង់​រក្សា​ទុក​មុខ​មាត់​។ ទន្ទឹម នឹង នេះ​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​នយោ​បាយ​ជា​ច្រើន​ បាន​ចោទ​សួរ​ថា​ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​សេច​ក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌​មាន​ បែប​នេះ​ចេញ​។ តើ​ពួក​គេចង់​ឲ្យ​ជម្លោះ​ផ្ទៃ​ក្នុង សម្ងាត់​របស់​គណ​បក្ស​រីក​រាល​ដាល​ឬ​? អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ម្នាក់ បាន​និយាយ​ថា​ “ពួក​គេ​ដឹង​ថា មាន​តែ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​អាច​ធ្វើ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​បែប​នេះ​។ ហេតុ​អ្វី​ពួក​គេ​ត្រូវ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ព័ត៌​មាន​បែប​នេះ? មាន​ការ​កត់​សំគាល់​ថា សមា​ជិក​គណ​បក្ស ដែល​ទាម​ទារ​អោយ​លោកយូ ហុកគ្រី លា​លែង​ពី​តំណែ​ង គឺ​មិន​មាន​លក្ខណ​​គ្រប់​គ្រាន់​ទេ [កោះ​សន្តិភាព)

សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​អា​វុធ ត្រូវ​បាន​អនុ​ម័តដោយ​ទី​ស្តី​កា​រគណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រ​ជុំ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​។ សេច​ក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌​មាន​ពី​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី ​បាន​និយាយ​ថា​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​នេះ​ ពាក់​ព័ន្ធ​ នឹង លក្ខ​ខណ្ឌ​ នៃ ការ​ប្រើ​ប្រាស់​អាវុធ​ ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ផលិត​កម្ម និង ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ក៏​ដូច​ជា​ការ​នាំ​ចេញ និង នាំ​ចេញ​​អាវុធ​។​ អាវុធ​ជាតិ​ផ្ទុះ​ និង គ្រាប់​រំសេវ​ មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​អោយ​ឆ្លង​ដែន​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ ដោយ​គ្មាន​ការ​យល់​ព្រម​ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​ឡើយ​។ ផលិត​កម្ម​ជួស​ជុល​ និង​ នាំ​ចេញ​ និង នាំ​ចូល​អាវុធ​សុទ្ធ​តែ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​។ ច្បាប់​នេះ​ក៏​រួម​បញ្ចូល​ផង​ដែរ​ នូវ ល័ក្ខ​ខ័ណ្ឌ​ នៃ ការ​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​ចំពោះ​ការ​ផលិត​ខុស​ច្បាប់​ ការ​កាន់​កាប់​ និង ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​អាវុធ​ និង គ្រាប់​រំសេវ​ដោយ​មនុស្ស​ម្នាក់​ត្រូវ​ជាប់​ពន្ធ​នាគា​រ​ពី​៥ ទៅ ១០​ ឆ្នាំ ពី​បទ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ ឬ នាំចូល​ ឬ នាំ​ចេញ​អាវុធ​​ឬ ផលិត​ខុស​ច្បាប់។ ច្បាប់​​ចែង​ថា មន្ទីរ​ពាក់​ព័ន្ធ​ត្រូវ​ហាម​ឃាត់​មិន​អោយ​ធ្វើ និង ចេញ​វិញ្ញា​បន​បត្រ​អាវុធ​ សម្រាប់​អ្នក​កាន់​ខុស​ច្បាប់​ អ្នក​ដែល​រំលោភ​បទ​បញ្ជា ​នឹង​ ត្រូវ​ផ្តន្ទា​ទោស​ដាក់​ពន្ធនា​គារ​ពី ៣​ឆ្នាំ​ទៅ ១០​​ឆ្នាំ។ [The People’s Daily]

ថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ នរោត្តម​ចក្រ​ពង្ស ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ នៃ ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា ន.សីហនុ បាន​បង្កើត​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ​ថ្មី​មួយ​ គឺគណ​បក្ស​ខ្មែរ​សុរិយា​។ សម្ដេច​បាន​មាន​បន្ទូល​ថា​ ព្រះ​អង្គ​បាន​ដាក់​ពាក្យ​ទៅ​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​រួច​ហើយ​ ដើម្បី​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ចូល​រួម​ប្រកួត​ប្រជែង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​។ ព្រះ​អង្គ​កំពុង​បង្កើត​សម្ព័ន្ធ​ភាព​ជា​មួយ​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​។ ព្រះ​អង្គ​មាន​បន្ទូល​ថា​ វា​ជា​ការ​អយុត្តិ​ធម៌​ចំពោះ​អ្នក​រិះ​គន់​ ក្នុង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ព្រះ​អង្គ​ពី​ការ​បំបែក​សំឡេង​គាំ​ទ្រ​រាជា​និយម​ ដូច​ជា​គណ​បក្ស​រាជា​និយម​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​អនុជ​របស់​ព្រះ​អង្គ​។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ បាន​ចុះ​ខ្សោយ​រួច​ទៅ​ហើយ​ ការ​បើក​ដំណើរ​ការ​របស់​គណ​បក្ស​ថ្មី​នេះ ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​ក្រុម​របស់​គណ​បក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ ចូល​រួម​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ក្នុង​ស្រុក​កាល​ពី​ខែ​កុម្ភៈ នៅ​ពេល​ដែល​ខ្លួន​ទទួល​បាន​សំឡេង​គាំ​ទ្រ​តែ​ ២០ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ចក្រ​ពង្ស​ ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទា​ទោស​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ ពី​ការ​ធ្វើ​ផែន​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ប្រឆាំង​ នឹង​ រដ្ឋា​ភិបាល​ចម្រុះ​ របស់​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន​សែន​ និង​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ​។​[BBC]

ថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ស ខេង បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​លោក​ជឿជាក់​ថា​ កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ រវាង​ទី​ភ្នាក់​ងារ​សារ​ព័ត៌​មាន​វៀត​ណាម​ និង កម្ពុជា នឹង ត្រូវ​បាន​ពង្រឹង​បន្ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​ផល​ប្រយោ​ជន៍​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​។ ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​ បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ពិធី​ទទួល​បដិ​សណ្ឋារ​កិច្ច​ របស់​លោក​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ នៃ គណ​ប្រតិ​ភូ មក​ពី​ទី​ភ្នាក់​ងារ​សារ​ព័ត៌​មាន​វៀត​ណាម (VNA) ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​អគ្គ​នាយក​រង​ទ្រូង​ ឌុក​អាញ Truong Duc Anh​។ ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​បាន​បង្ហាញ​ជំនឿ​ថា​ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ព័ត៌​មាន​ រវាង​ទី​ភ្នាក់​ងារ​សារ​ព័ត៌​មាន​ទាំង​ពីរ​ នឹង​ ជំរុញ​ការ​យល់​ដឹង​រវាង​ប្រជា​ជន​ទាំង​ពីរ​។ អគ្គនា​យក​រង VNA លោក Duc Anh បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថាទំ​នាក់​ទំនង​ មិត្ត​ភាព​ដ៏​ល្អ​ប្រសើរ​ រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ នឹង បង្កើត​លក្ខ​ខណ្ឌ​អំណោយ​ផល​ សម្រាប់​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​បន្ថែម​ទៀត​ រវាង​ប្រទេស​វៀត​ណាម​ និង​ សម​ភាគី​កម្ពុជា​ AKP ​។ ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​រយ​ពេល​ ៦​ថ្ងៃ​នៅ​កម្ពុជា​ ដែល​បញ្ចប់​កាល​ពីម្សិល​មិញ​ គណ​ប្រតិ​ភូ VNA និង AKP បាន​ជួប​ពិភាក្សា​ពិនិត្យ​ការ​អនុ​វត្ត​កិច្ច​ព្រមព្រៀង ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​រួច​ហើយ​ ជាពិ​សេស​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ព័ត៌​មាន​។ ទោះ​យ៉ាង​ណា ការ​ខិត​ខំ​បន្ថែម​ទៀត​ គឺ​ចាំ​បាច់ ដើម្បី​បង្កើន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ព័ត៌​មាន​ និង​ ចំនួន​អត្ថ​បទ​អំពី​ប្រទេស​នី​មួយ​ៗ ដែល​ត្រូវ​បោះ​ពុម្ព​លើ​ព្រឹត្តិ​ប័ត្រ​ព័ត៌​មាន​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ​របស់​ពួក​គេ​។ ទី​ភ្នាក់​ងារ​សារ​ព័ត៌​មាន​ទាំង​ពីរ​ បាន​ឯក​ភាព​បន្ត​អនុ​វត្ត​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ទាំង​នេះ ហើយ​ នឹង ផ្តល់​អាទិ​ភាព​ដល់​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទស្សន​កិច្ច​ របស់​និពន្ធ​នាយក​ អ្នក​ឆ្លើយ​ឆ្លង​ព័ត៌​មាន និង អ្នក​បច្ចេក​ទេស​។​ [VNS]

ថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ទូរ​ទស្សន៍​ក្នុង​ស្រុក​របស់​កម្ពុជា បាន​ទិញ​សិទ្ធិ​ពី​អា​ជីវ​កម្ម​ថៃ ក្នុង​ការ​ចាក់​ផ្សាយ​ការ​ប្រកួត​ផ្តាច់​ព្រ័ត្រ​ ព្រឹត្តិ​ការណ៍​បាល់ទាត់​កូរ៉េ - ជប៉ុន​ឆ្នាំ ២០០២​ ដែល​អាជ្ញា​ធរ​សង្ឃឹម​ថា​ នឹង ក្លាយ​ជា​ប្រយោជ​ន៍​សម្រាប់​បាល់​ទាត់​ និង ទូរ​ទស្សន៍​កម្ពុជា​។ យោង​តាម​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ទូរ​ទស្សន៍​ប៉ុស្តិ៍​លេខ ​៥ មាន​សិទ្ធិ​ចាក់​ផ្សាយ​ ៥៦​​ការ​ប្រកួត​ និង​ ដើម្បី​ផ្សះ​ផ្សា​ឡើង​វិញ​ពីការ​ប្រកួត​ ៨​ផ្សេង​ទៀត​។ លោក Chen Marido អគ្គ​នាយក​រង​ទូរទស្សន៍​ប៉ុស្តិ៍​លេខ​៥ បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “បាល់​ទាត់​មាន​ប្រជា​ប្រិយ​ភាព​ និង​ កំពុង​ អភិ​វឌ្ឍ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ [Xinhuanet]

លោក​ទៀ​បាញ់ រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ បាន​និ​​យាយ​ថា អតី​​ត​មេ​បញ្ជា​ការ​ខ្មែរ​ក្រ​ហម​លោក​ឧត្តម​សេនីយ៍​សំ ប៊ិត ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ ពាក់​ព័ន្ធ នឹង​ អំពើ​ឃាត​កម្ម​លើ​ជន​ជាតិ​អូស្រ្តាលី ដេវិត វីល​សុន David Wilson និង សហ​សេ​វិក​របស់​គាត់​ពីរ​នាក់ទៀត​។ អាជ្ញា​ធរ​បាន នឹង កំពុង​ស្វែង​រក​លោក​សំ ប៊ិត ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រាយ​ការ​ណ៍​ថា កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​ល្វែង​ប្រណីត​មួយ នៅ​អតីត​បន្ទាយ​រឹង​មាំ​ប៉ៃ​លិន នៅ​ភាគ​ពាយព្យ នៃ ប្រ​ទេស​ក​ម្ពុជា​។ លោក​វរ​សេ​នីយ៍ឯក​ឈូក​ រិន​ ត្រូវ​បាន​ជាប់​ពន្ធនា​គារ​ពី​បទ​បញ្ជា​អោយ​ស្ទាក់​ចាប់​រថ​ភ្លើង​ភ្នំ​ពេញ កំពត ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​អោយ​មាន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល ប៉ុន្តែ​លោក​ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង​ បន្ទាប់​ពី​មាន​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​លើក​លែង​ទោស​ដោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​ ដែល​បាន​ជួយ​បញ្ចប់​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​ដ៏​រ៉ាំរ៉ៃ​របស់​ប្រទេស​។ ឧត្តម​សេនីយ៍​នួន ប៉េត​ ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ និង​ ដាក់​ពន្ធ​នាគារ​អស់​មួយ​ជីវិ​ត​ ពាក់​ពាន់​ នឹង ​ការ​សម្លាប់​ជន​បរ​ទេស​នេះ​កាល​ពី​ក្នុង​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំ ១៩៩៩​។ ទោះ​យ៉ាង​ណា​លោក​សំ ប៊ីត នៅ​តែ​ជាប់​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​យ៉ាង​រឹង​មាំ ទោះ​បី​ជា​មាន​យក​ចិត្ដ​ និង ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​រដ្ឋា​ភិបាល​អូស្រ្តាលី​ អង់​គ្លេស និង​ បារាំង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក៏​ដោយ​។ [The Sydney Morning Herald]

ថ្ងៃទី ២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល បាន​និយាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា នឹង​ បញ្ជូន​អ្នក​ជំនាញ​ដោះ​មីន​ ទៅ​អាហ្វ​ហ្គា​នី​ស្ថាន​នៅ​ខែ​ក្រោយ​ ដើម្បី​ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ដល់​ប្រទេស​នោះ​ និង ចែក​រំលែក​បទ​ពិសោធន៍​។ លោក​សំ សុថា ទី​ប្រឹក្សា​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន​ សែន និង ជា​អគ្គ​លេខា​ធិការ​នៃ​អាជ្ញា​ធរ​មីន​ និង​ ជួយ​ជន​រង​គ្រោះ​ដោយ​មីន​ បាន​ប្រាប់​សារ​ព័ត៌​មាន​ក្យូដូ​ថា លោក​ នឹង ដឹក​នាំ​ក្រុម​ដែល​មាន​សមា​ជិក ៣​នាក់​ ទៅ​កាន់​ប្រ​ទេស​អាហ្គា​នីស្ថាន​នៅ​ខែ​មិថុនា​។ (Kyodo News)

ថ្ងៃទី ២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ ន.សីហនុ បាន​ផ្ញើ​លិខិត​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា។ លិខិត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិថ្ងៃ​ទី ០៥/១៧/០២ ទាក់​ទង​នឹង​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា​។

លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន​ សែន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​នេះ​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​គួរ​តែ​ការ​ពារ​ឯក​រាជ្យ អធិប​តេយ្យ​ភាព​ និង បូរណ​ភាព​ទឹក​ដី​ របស់​ប្រទេស​ជាតិ​។ លោក​បាន​ប្រាប់​រឿង​នេះ​ ដល់​ក្រុម​អ្នក​សារ​ព័ត៌​មាន បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​កិច្ច​ប្រជុំ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ នៅ​ទី​ស្តី​ការ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​ ឆ្លើយ​តប នឹង លិខិត​របស់​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម​ សីហនុ ចំពោះ​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា​ ន.រណរិទ្ធិ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ឧសភា​។ ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំ​ដែន​ ជា​មួយ​ប្រ​ទេស​ជិត​ខាង​ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​លិខិត​មួយ​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ១៧ ឧសភា ពី​រណ​រិទ្ធិ ស្នើ​សុំ​អោយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ជួយ​សង្រ្គោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង ការ​ពារ​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន​។​ លោក​ហ៊ុន​ សែន បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​ មិន​អាច​ហៅ​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​របស់​ប្រជា​ជន​បាន​ទេ ប្រសិន​បើ​រដ្ឋា​ភិបាល​មិន​ការ​ពារ​ឯក​រាជ្យ​ភាព​ អធិប​តេយ្យ​ភាព​ និង​ បូរណ​ភាព​ទឹក​ដី​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​។ លោក​បន្ត​ថា​ វា​ជា​រឿង​ធម្មតា​ទេ​ ដែល​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ បាន​អំពាវ​នាវ​អោយ​មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​ បន្ទាប់​ពី​និស្សិត​ និង​ ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បានថ្វាយ​​សំណើ​​នេះ​ ដល់​ព្រះ​អង្គ​។ [Xinhuanet]

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​វៀត​ណាម​ បាន​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​ នឹង​ ការ​សាក​សួរ​របស់​អ្នក​យក​ព័ត៌​មាន​ អំពី​ប្រតិ​កម្ម​របស់​វៀតណាម​ចំពោះ​សម្ដេច​ ន.សីហនុ ដោយ​សម្តែង​ការ​មិន​ពេញ​ចិ​ត្ត​ ចំពោះ​កា​រ​រំលោភ​យក​ដី​ធ្លី របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម និង ថៃ នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំ​ដែន​របស់​ខ្លួន​ ជា​មួយ​ នឹង​ ព្រំ​ដែន​ចុង​ក្រោយ​ដោយ​មាន​បំណង​កសាង​ព្រំ​ដែន​វៀត​ណាម - កម្ពុជា ឲ្យ​ទៅ​ជា​ព្រំ​ដែន​មួយ ដែល​ស្ថិត​ស្ថេរ​ សន្តិភាព មិត្ត​ភាព និង ស្ថិរ​ភាព វៀត​ណាម​អនុ​វត្ត​ការ​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​តឹង​រឹង​ លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ព្រំ​ដែន និង ទឹក​ដី​ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ដោយ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ ដោយ​ឈរ​លើ​មូល​ដ្ឋាន​ស្មើ​ភាព​គ្នា​ពិត​ប្រាក​ដ​ និង​ អនុ​លោម​តាម​ច្បាប់​អន្តរ​ជាតិ​ និង ការ​អនុ​វត្ត​ជាក់​ស្តែង​ រួម​ទាំង​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ នៃ ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ ១៩៩៣​។ ពិធី​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​កំណត់​ហេតុ នៃ ការ​ឯក​ភាព​ នៃ កិច្ច​ប្រជុំ​លើក​ទី​ ២ នៃ គណ​កម្មា​ធិការ​បច្ចេក​ទេស​ចម្រុះ​ ថៃ - កម្ពុជា រវាង​លោក​បណ្ឌិត​ ស៊ូរ៉ា​ខ្យាត​ សាធី​រ៉ាត​ថៃ Surakiart Sathirathai រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​ និង​ លោក​ទេស​រដ្ឋ​មន្រ្តី​សុខ​អាន​ ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ទី​ស្តី​ការ​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០២ ។

ថ្ងៃទី ២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម និង ប្រ​ទេស​កម្ពុជា បាន​ប្តេជ្ញា​ជំរុញ​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិការ របស់​ពួក​គេ​ក្នុង​ការ​ស្វែង​រក​សន្តិ​សុខ នយោ​បាយ​ និង សុវត្ថិ​ភាព​សាធា​រណ​ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​ខិត​ខំ​រួម​គ្នា ដើម្បី​ជួយ​ធានា​អោយ​បាន​ នូវ សន្តិ​ភាព​ និង ការ​អភិ​វឌ្ឍ​នៅ​ក្នុង​តំបន់ និង ពិភព​លោក​។ ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ជា​ថ្មី​របស់​ពួក​គេ ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​ ប្រកប​ដោយ​ភាព​រាក់​ទាក់​ ដោយ​ការ​ចូល​ជួប​សម្តេច​ក្រឡា​ហោម​ស ខេង ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី នៃ​ ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ត្រាន់ ឌុកឡូង Tran Duc Luong នៅ​ហាណូយ កាល​ពី​ថ្ងៃសុក្រ (០5/24/០2) ។ [VNS]

ថ្ងៃទី ៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ សាលា​ដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ បាន​កាត់​ទោស​បុរស​ ៥​នាក់​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ បន្ទាប់​ពី​ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ថា មាន​កំហុស​ពាក់​ព័ន្ធ​ នឹង ការ​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​គ្រាប់​បែក​ នៅ​សណ្ឋា​គារ​ពីរ​ក្នុង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​។ ទណ្ឌិត​ទាំង​ ៦​នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ឈ្មោះ រិន សាវុធ, គឿត ស៊ីនួន, រិន សុធី, ច្រឹង ម៉ៅ, បាន ថាវរី ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ថា មាន​ពិរុទ្ធ​ពី​បទ​ពាក់​ព័ន្ធ​ នឹង​ ការ​បំផ្ទុះ​គ្រាប់​បែក​នៅ​​សណ្ឋា​គារ​ហុង​កុង​ និង Flavored Hotel លើ​មហា​វិថី​ព្រះ​មុនី​វង្ស ក្នុង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០១ ។ ផ្តន្ទា​ទោស​ឈ្មោះ​រិន សាវុធ និង គឿត ស៊ីនួន ដាក់​ពន្ធ​នាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត​ ខណ​ដែល​រិន សុធី និង ច្រឹង ម៉ៅ ត្រូវ​បាន​កាត់​ទោស​អោយ​ជាប់​ពន្ធ​នាគារ​រយពេល ២០ ឆ្នាំ។ លោក Ban Thavary ជា​អ្នក​ចែក​ចាយ​គ្រឿង​ផ្ទុះ TNT ដែល​បាន​អោយ​វា ទៅ​អ្នក​វាយ​ប្រហារ​គ្រាប់​បែក​ទាំង​បួន​នាក់​ ដើម្បី​បង្កើត​គ្រាប់​បែក​ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទា​ទោស​អោយ​ជាប់​ពន្ធនា​គារ​រយពេល ២​ឆ្នាំ។ ​បុរស​បាន​បង្កៃ​គ្រាប់​បែក​នៅ​ក្នុង​សណ្ឋាគារ​នីមួយ​ៗ​ ដើម្បី​ទាម​ទារ​ប្រាក់​ ២០​ម៉ឺន​ដុល្លារ​ ពី​ម្ចាស់​សណ្ឋា​គារ​ទាំង​ពីរ​។ ពួក​គេ​បាន​បំផ្ទុះ​គ្រាប់​បែក​បន្ទាប់​ពី​ម្ចាស់​សណ្ឋា​គារ​ខក​ខាន មិន​បាន​ផ្តល់​ប្រាក់​លោះ​ពួក​គេ​។​ យោង​តាម​សាល​ក្រម​តុលា​ការ​បាន តម្រូវ​ឲ្យ​អ្នក​ទាំង​ ៥​បង់​លុយ​ចំនួន ៣២០.០០០ ដុល្លារ​ដើម្បី​ជួស​ជុល​សណ្ឋា​គារ​ទាំង​ពីរ​ ដែល​ខូច​ខាត​ទាំង​ស្រុង​។ [កោះសន្តិភាព ២ ធ្នូ ០៦/០២/០២]

ថ្ងៃទី ៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ ព្រះ​សង្ឃ ៦០០​អង្គ បាន​សន្យា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អា​ទិត្យ​ថា នឹង ឈប់​ជក់​បារី​។ ការ​អះ​អាង​ថា បារី​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​សុខ​ភាព​។ ក្នុងពិធីជួបជុំ​ប្រគេន​ចង្ហាន់ ដើម្បី​អប​អរ​សា​ទរ​ទិវា​ពិភព​លោក​គ្មាន​ថ្នាំ​ជក់​ ដែល​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​វត្ត​ភ្នំ​ភ្នំ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៣១​ឧសភា ព្រះ​សង្ឃ​ចំនួន​ ៦០០​អង្គ​បាន​លើក​ដៃ​សំពះ ​សុំ​ឈប់​ជក់​បារី​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​ដោយ​អំពាវ​នាវ​ដល់​ឧបាសក និង ឧបាសិកា បញ្ឈប់​ការ​ប្រគេន​បារី​ដល់​លោក​សង្ឃ​។ ព្រះ​សង្ឃ​បាន​សូត្រ​ស្វាធ្យាយ​ធម៌​ក្នុង​ពិធី​ប្រគេន​ ចង្ហាន់ និង ទៃយ្យ​ទា​ន ដែល​រៀប​ចំ​ឡើង​ដោយ​អង្គ​ការ អាដ្រា Adra កម្ពុជា ដើម្បី​បង្ការ​ ការ​ជក់​បារី​តាម​រយព្រះពុទ្ធ​សាសនា​​ថា “(កិរិ​យាប្រគេនបារី ឬ ថ្នាំជក់ ដល់ព្រះសង្ឃ) អ្នក​នឹង​មិន​ទទួល​បាន​ផលបុណ្យអ្វីឡើយ” ​។

យោង​​តាម​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​សុខ​ភាព​របស់​អង្គ​ការ​សុខ​ភាព​​ពិភព​លោក​ (WHO) បាន​បង្ហាញ​ថា ការ​ជក់​បារី​មិន​ល្អ បណ្តាល​អោយ​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ ដល់​សរី​រាង្គ​ខាង​ក្នុង​របស់​មនុស្ស​ ពោល​គឺ​វា​បណ្តាល​អោយ​កង្វះ​អុក​ស៊ី​សែន​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល និង សួត បំពង់​ក បេះ​ដូង​ ដែល​មាន​សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់ គាំង​បេះ​ដូង​ មាត់​ និង​ មហា​រីក​បំពង់​ក សួត ហើម​ និង​ ដំ​បៅ​ក្រពះ។ [កោះសន្តិភាព)