ថ្ងៃសៅរ៍ ទី11.កញ្ញា 2021.ម៉ោង 7:48
ព្រិត្ដិការណ៍ ឆ្នាំ២០០២ ខែមីនា

ថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ UNHCR បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ការ​បដិ​សេធ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុ​ជា ក្នុង​ការ​ទទួល​យក​ជន​ជាតិ​ម៉ុងតា​ញ៉ា ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​វៀត​ណាម​ចំនួន ៦៣​នាក់ ដែល​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​ខេត្ត​រតន​គីរី​។ UNHCR បាន​និយាយ​នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ​ថា "នេះ​គឺ​ផ្ទុយ​ នឹង កា​តព្វ​កិច្ច​អន្តរ​ជាតិ​ ក្រោម​អនុ​សញ្ញា​ឆ្នាំ ​១៩៥១ ស្តី​ពី​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ និង​ ពិធី​សារ​ឆ្នាំ ១៩៦៧ ដែល​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ជា​ប្រទេស​ហត្ថ​លេខី​"​។ មន្ត្រី ​UNHCR បាន​និយាយ​ថា​ អាជ្ញា​ធរ​កម្ពុជា ក្នុង​ខេត្ត​រតន​គិរី​បាន​ប្រគល់​​​ទៅ​អោយ​​​វៀត​ណាម​​វិញ​ នូវ ជន​ភៀស​ខ្លួន​ចំនួន ៦៣​នាក់ កាល​ពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ដោយ​មិន​បាន​ពិគ្រោះ​ជា​មួយ UNHCR ។ សេច​ក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​ បាន​និយាយ​ថា “​សកម្ម​ភាព​នេះ​ផ្ទុយ​ពី​ស្មារតី​ និង មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់​អវិជ្ជ​មាន​ ដល់​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ត្រី​ភាគី​ ដែល​ទើប​តែ​បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ ដោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​ នៃ ប្រទេស​កម្ពុជា និង វៀត​ណាម និង​ UNHCR”​ កាល​ពី​ថ្ងៃ ២១​មករា​។ [Kyodo]

នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី Junichiro Koizumi បាន​ប្រាប់​ដល់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ N. Ranariddh ថា ប្រទេស​ជប៉ុន​ នឹង​ បន្ត​ជួយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ក្នុង​វិស័យ​ ដូច​ជា​ធនធាន​មនុស្ស​ សេដ្ឋ​កិច្ច​ និង​ ស្ថេរ​ភាព​នយោបាយ​។ មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​បាន​និយាយ​ថា ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ បាន​សំដែង​ការ​គួរ​សម​ដល់​ កូហ្សូ​មី នៅ​ឯ​គេ​ហដ្ឋាន​ផ្លូវ​ការ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ក្នុង​ឋាន​ ជា​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា​ នៃ​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង បាន​ថ្លែង​អំណរ​គុណ​ចំពោះ​ជំនួយ​របស់​ជប៉ុន​ ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ កូហ្សូមី​ ត្រូវ​បាន​គេ​ដក​ស្រង់​សម្តី​ ដោយ​ប្រាប់​ទៅ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ថា​ វា​មាន​អត្ថ​ន័យ​ច្រើន​សម្រាប់​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ក្នុង​ការ​ជួយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ក្នុង​ការ​បង្កើត​រដ្ឋ​មួយ​ ដែល​មាន​សន្តិ​ភាព​។ គាត់​ក៏​បាន​ប្រាប់​ព្រះអង្គថា គាត់​ជឿ​ជាក់​​ថា វា​មាន​សារៈ​សំខាន់​សម្រាប់​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ជំនួយ​ ដែល​ពិត​ជា​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ប្រទេស​កម្ពុជា ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ នរោត្តម រណរិទ្ធិ បាន​ធ្វើ​សំណូម​ពរ ឲ្យ​ជប៉ុន​ជួយ​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ប្រជា​ជន​ក្នុង​វិស័យ​ផ្សេង​ៗ នៃ សង្គម ដូច​ជា​បុគ្គ​លិក​តុលាការ​។ ប្រធាន​សភា​ជាន់​ទាប​កម្ពុជា​ បាន​មក​ដល់​អាកាស​យាន​ដ្ឋាន កាន​សាយ Kansai ដែល​ជា​តំបន់​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ធំ​ទី​២ របស់​ជប៉ុន​បន្ទាប់​ពី​​​ទី​ក្រុង​តូក្យូ​។ បន្ទាប់​ពី​ចូល​រួម​ការ​ប្រជុំ ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ នៅ​តំបន់​ Kansai នៅ​ចុង​សប្តាហ៍ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណរិទ្ធិ​ បាន​យាង​ទៅ​ទី​ក្រុង​តូក្យូ​ចាប់​តាំង​ពីល្ងាច​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ ក្នុង​នាម​ជា​ភ្ញៀវ​ នៃ វាគ្មិន​តំណាង​រាស្រ្ត​ជប៉ុន​ Tamisuke Watanuki ។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​គ្រោង នឹង ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ជប៉ុន​វិល​ទៅ​កម្ពុជា​វិញ​ នៅ​ថ្ងៃសុក្រ។[Kyodo]

គម្រោង​ស្តារ និង កែ​លំអ​ទី​តាំង​ផ្គត់​ផ្គង់​អគ្គិសនី សម្រាប់​តំបន់​ជុំ​វិញ នៃ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ ៤​កន្លែង​ ត្រូវ​បាន​សម្ពោធ​ ដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​អង្គារ​នេះ គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ដោយ​មាន​ទឹក​ប្រាក់​សរុប ៣០.៧៥​លាន​ដុល្លារ អាមេរិក ក្រោម​ជំនួយ​អិត​សំណង​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​ជប៉ុន​។ ថ្លែង​ក្នុង​ពិធី​សម្ពោធ​លោក​នាយក​រដ្ឋម​ន្រ្តី​ហ៊ុន សែន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រព័ន្ធ​ផ្គត់​ផ្គង់​អគ្គិស​នី​នេះ អាច​ឆ្លើយ​តប​បាន​មួយ​ផ្នែក នៃ ការ​ផ្គត់​ផ្គង់​អគ្គិសនី​សម្រាប់​តំបន់​ជ្រោយ​ចង្វា​រ ខណ្ឌ​ឬស្សី​កែវ ពោធិ៍​ចិន​តុង និង​ តាខ្មៅ​។ [Xinhuanet]

នៅថ្ងៃទី​៦ ខែ​មីនា ឆ្នាំ ២០០២ គណ​ប្រតិ​ភូ​ចិន​ដឹក​នាំ​ដោយ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​វប្បធម៌ ស៊ុន ហ្សាង​ហេង Sun Jiazheng បាន​ចូល​ជួប​សម្តែង​ការ​គួរ​សម ជា​មួយ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន នៅ​គេហ​ដ្ឋាន​របស់​លោក​នៅ​ភ្នំ​ពេញ​។

ថ្ងៃទី ៧ ខែមីនាឆ្នាំ ២០០២​ ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​វៀត​ណាម​ ឆ្លើយ​សំណួរ​របស់​អ្នក​យក​ព័ត៌​មាន​ថា ប្រទេស​វៀត​ណាម និង កម្ពុជា នឹង​ ផ្តល់​មធ្យោ​បាយដើម្បី​នាំ​ជន​ជាតិ​វៀតណាម​ មក​វៀត​ណាម​វិញ​ “ជា​ដំបូង​ខ្ញុំ​ចង់​បញ្ជាក់​ថា ប្រជា​ជន​វៀត​ណាម​ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ជំរុំ​បណ្តោះ​អាសន្ន​នៅ​កម្ពុជា​ មិន​មែន​ជា​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ទេ​។ ពួក​គេ​បាន​ឆ្លង​ដែន​ខុស​ច្បាប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ពី​ព្រោះ​ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​ញុះ​ញង់​ និង បោក​បញ្ឆោត​។ ប្រទេស​វៀត​ណាម​ តែង​តែ​គោរព​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ត្រី​ភាគី​ ២១ មករា ២០០២ រវាង​វៀត​ណាម​ កម្ពុជា​ និង​ UNHCR ហើយ​ចាត់​ទុក​ថា​ វាជា​គ្រឹះ​គតិ​យុត្ត សំខាន់​មួយ​ ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍ របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​វៀត​ណាម ឆ្លង​ដែន​ខុស​ច្បាប់​មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ ធ្វើ​ឡើង​ប្រកប​ដោយ​សុវត្ថិ​ភាព​ និង សេចក្តី​ថ្លៃ​ថ្នូរ​។ ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ចាំ​ថា នៅ​ទស​វត្ស​ឆ្នាំ ១៩៩០ ជន​អន្តោ​ប្រវេសន៍​ខុស​ច្បាប់​វៀតណាម​ជាង​ ១០​ម៉ឺន​នាក់ រស់​នៅ​ជំរុំ​បណ្តោះ​អាសន្ន​នៅ​ហុង​កុង​ និង បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​មួយ​ចំនួន​ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ តាម​គោល​ការណ៍​ទាំង​នេះ​ ដោយ​មាន​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ពី​ UNHCR និង ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត​។ ជន​ភៀស​ខ្លួន​ទាំង​នោះ បាន​ធ្វើ​អោយ​ជីវិត​របស់​ពួក​គេ​មាន​ស្ថេរ​ភាព​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ និង បាន​ធ្វើ​សមាហ​រណកម្ម​ ចូល​ក្នុង​សហ​គមន៍​របស់​ពួក​គេ​វិញ​។ មិន​មាន​ករណី នៃ ការ​រើស​អើង​ទេ។​ នេះ​គឺ​ជា​ជោគ​ជ័យ​ នៃ ​ផែន​ការ សកម្ម​ភាព​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ (CPA) សម្រាប់​រយៈ​ពេល​ ១៩៨៩-១៩៩៦ ។ UNHCR ខ្លួន​ឯង​បាន​ចាត់​ទុក​វា​ជា​គំរូ​ នៃ​ កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ រវាង​ទី​ភ្នាក់​ងា UN និង ប្រទេស​កំពុង​អភិ​វឌ្ឍន៍។

​ ថ្ងៃទី ៩ ខែ​មីនា ឆ្នាំ ២០០២ ការ​ជីក​គាស់​រំលើង​គ្រោង​ឆ្អឹង​ លលាដ៍​ក្បាល​មនុស្ស​រង​គ្រោះ នៃ របប​ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​សារមន្ទីរ​ ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ទួល​ស្លែង​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ ព្រះ​សង្ឃ​ពុទ្ធ​សាសនា​បាន​សូត្រ​បង្សុ​កូល​ ឧទ្ទិស​កុសល​ជូន​ដល់​ព្រលឹង​ របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ប្រហែល​ ៣០០​នាក់ គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​ នៃ ផែន​ទី​ ស្ដី​ពី​ការ​កាប់​សព​ជន​រង​គ្រោះ ​និង​ ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ជា​សាធា​រណ តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែល​ជា​សក្ខី​ភាព​មួយ​បង្ហាញ​ ពី​ភាព​ព្រៃ​ផ្សៃ​របស់​របប​នេះ​។ មន្ត្រី​សារ​មន្ទីរ​បាន​និយាយ​ថា​ លលាដ៍​ក្បាល​កំពុង​ពុក​ផុយ​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ សីហនុ បាន​មាន​បន្ទូល​ថា អដ្ឋិ​ធាតុ​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​បូជា​តាម​ប្រពៃ​ណី​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​។ លោក​ហ៊ុន សែន បាន​ឆ្លើយ​តប​ថា​ ការ​ចង​ចាំ​អំពី​អំពើ​អាក្រក់​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​តែ​ត្រូវ​បាន​ថែ​រក្សា​ទុក​ ដើម្បី​អប់​រំ​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​។​ [AP 03/10/02]

ថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ អគ្គិ​ភ័យ​បាន​បំផ្លាញ​អគារ​ប៊ូឌិញ​ នៅ​ភ្នំពេញ​ ធ្វើ​អោយ​មនុស្ស​ជាង​ ១.០០០ នាក់​គ្មាន​ផ្ទះ​សម្បែង​។ អភិ​បាល​រង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​លោក​ត្រាក់​ តៃ​សៀង​ មាន​ប្រសាសន៍ថា​ មិន​មាន​អ្នក​ស្លាប់​ ហើយមាន​តែ​ពីរ​នាក់​រង​របួស ដោយ​សារ​អគ្គិ​ភ័យ​ពេល​ព្រឹក នៅ​លើ​ដំបូល​អគារ​កម្ពស់ ៣ជាន់ និង ៤ជាន់ ជា​ច្រើន​កន្លែង នៅ​ជិត​ដីឡូតិ៍​ផ្សារថ្មី​។ អគ្គ​ស្នង​ការ​នគរ​បាល​ស្រុក ផាន ផាង Phan Pheang បាន​និយាយ​ថា​ អគ្គិ​ភ័យ​នេះ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឆេះ​នៅ​លើ​ដំបូល​ ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​ផ្ទុះ​សេ​ ខ្សែ​ភ្លើង​អគ្គិសនី​។ ក្រុម​អ្នក​ពន្លត់​អគ្គិ​ភ័យ​ ដែល​មាន​បំពាក់​ឧប​ករណ៍ បាន​បរា​ជ័យ​ក្នុង​ការ​ពន្លត់​ភ្លើង ដែល​បាន​ឆាប​ឆេះ​នៅ​ជុំ​វិញ​រហូត​ថ្ងៃ​ត្រង់​។ វា​ជា​អគ្គិ​ភ័យ​លើក​ទី ៤ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុ​ជា​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ខែ​។​ [AP]

ថ្ងៃទី ១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ អគ្គលេខាធិ UN លោក​កូហ្វី​អាណាន់​ បាន​និយាយ​ថា​ នឹង មិន​មាន​ការ​ចរ​ចា​ត​ទៀត​ ជា​មួយ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ទេ​ លើ​ការ​បង្កើត​សាលា​ក្តី​ ដើម្បី​កាត់​​ទោស​អតីត​មេ​ដឹក​នាំ​ នៃ របប​ប៉ុល ពត​ ពី​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​។ នៅ​ក្នុង​សន្និ​សីទ​កាសែត​មួយ នៅ​ទី​ក្រុង​ញូវ​យ៉ក​ លោក​អាណាន់​ បាន​និយាយ​ថា​ លោក​បាន​ណែ​នាំ ​ដល់​ប្រេសិត​បរទេស​ ដែល​បាន​មក​ជួប​លោក​ ពី​បញ្ហា​នេះ​ថា​ ពួក​គេ​គួរ​តែ​ប្រឹង​ប្រែង​ ដើម្បី​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន​ថា តុលា​ការ​គួរ​អោយ​ទុក​ចិត្ត​ជាង​នេះ​ ​គឺ​ ជា​ការ​ចាំ​បាច់​សម្រាប់​ដំណើរ​ការ​បន្ត​។ អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​បាន​និយាយ​កាល​ពី​ខែ​មុន​ថា​ ខ្លួន​បាន​ផ្អាក​ការ​ចរចា​ ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៧ ជា​មួយ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ បង្កើត​សាលា​ក្តី​នេះ​ ដើម្បី​កាត់​ទោស​មេ​ដឹក​នាំ​ជាន់​ខ្ពស់​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដែល​នៅ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​ដោយ​និយាយ​ថា​ តុលា​ការ​ដូច​ដែល​បាន​គ្រោង​ទុក​ ដោយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ នឹង​ មិន​មាន​យុត្តិ​ធម៌​ទេ។ លោក​ហ៊ុន សែន បាន​ថ្លែង​ថា លោក​កំពុង​បើក​ទ្វារ​ចំហ សម្រាប់​ការ​ចូល​រួម​ របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​នៅ​ក្នុង​សាលា​ក្តី​នេះ​។[Kyodo]

[Xinhuanet] ថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ កាសែត​ឌឹ​ខេម​បូឌា​ដេលី​ បាន​ដក​ស្រង់​សម្តី​មន្រ្តី​សាលា​ក្រុង​បាន​និយាយ​ថា រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ នឹង ហាម​ឃាត់​ការ​លក់​ និង​ នាំ​ចូល​កាំ​ភ្លើង​ទឹក​ទាំង​អស់​នៅ​លើ​ទី​ផ្សារ​ ហើយ នឹង​ រឹប​អូស​ផលិត​ផល​បែប​នេះ​ដើម្បី​រក្សា​សន្តិ​សុខ​សង្គម​ ក្នុង​ឱកាស​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​។​ លោក​ជា​សុផា​រ៉ា​ អភិ​បាល​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាល​ពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ​ថា​ លោក​បាន​ប្រកាស​ ការ​សម្រេច​មួយ​ខែ​មុន​ ពី​ពិធី​បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ (នៅថ្ងៃ​ទី ១៣ ដល់​ថ្ងៃ​ទី ១៥ ខែ​មេសា)​ ដើម្បី​ព្រ​មាន​ដល់​ម្ចាស់​តូប​ផ្សារ​ កុំ​ឲ្យ​នាំ​ចូល​កាំភ្លើង​ប្រភេទ​នេះ​។ លោក​ម៉ាន់​ ឈឿន ​Mann Chhoeun នាយ​ខុទ្ទ​កាល័យ​សាលា​រាជ​ធានី​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ទី​ក្រុង​ហាម​ឃាត់​កាំភ្លើង​បាញ់​ទឹក​ ព្រោះ​វា​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​នៅ​ពេល​មនុស្ស​បាញ់​ទឹក​ទៅ​លើ​អ្នក​បើក​ម៉ូតូ​ ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរា​ចរណ៍​។ លោក​អភិបាល​បាន​និយាយ​ទៀត​ថា ទី​ក្រុង​នេះ​ក៏​ហាម​ឃាត់​កាំ​ភ្លើង​ប្រ​ដាប់​ក្មេង​លេង​ដទៃ​ទៀត​ដែរ​ ពី​ព្រោះ​ប្រជា​ជន​ភ័យ​ខ្លាច​ថា​ អ្នក​បង្ក​បញ្ហា​អាច​ដាក់​ទឹក​អាស៊ីត​ ជំនួស​អោយ​ទឹក​​ចូល​ក្នុង​កាំ​ភ្លើង​ដើម្បី​បង្ក​អោយ​មាន​របួស​ដល់​មនុស្ស​។​

ថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ចេញ​សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ ឆ្លើយ​តប​ នឹង UN អំពី​សេច​ក្តី​ថ្លែង​​ការណ៍​របស់​ឧត្តម​សេនីយ៍​ កូហ្វី​អាណា​ន់ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៣ ខែ​មីនា ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​ជំហរ​របស់​ខ្លួន​ លើ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី​ លើ​ការ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​ របស់​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដោយ​ច្រាន​ចោល​ការ​អះ​អាង​របស់​អគ្គ​លេខា​ធិការ​ ដែល​ថា​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុ​ង​ រា​រាំង​កិច្ច​ប្រឹង​ប្រែង​ ដើម្បី​បង្កើត​ក្រប​ខ័ណ្ឌ​មួយ​ ដែល​ធានា​នូវ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ដោយ​យុត្តិ​ធម៌​ ដែល​ស្រប​តាម​បទ​ដ្ឋាន​អន្តរ​ជាតិ​។ សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​បាន​កត់​សម្គាល់​ថា ដើម្បី​ធានា​អោយ​មាន​ការ​សាក​ល្បង​ ដែល​អាច​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​បាន ដោយ​ឈរ​លើ​មូល​ដ្ឋាន​នៃ​ស្តង់​ដារ​អន្តរ​ជាតិ​ ដែល​ទទួល​យក​ជា​អន្តរ​ជាតិ​ ប្រទេស​កម្ពុ​ជា​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៧ បាន​ស្វែង​រក​ជំនួយ​ និង​ ការ​ចូល​រួម​របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ នៅ​ក្នុង​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​នេះ​ ហើយ​នេះ​នៅ​​តែ​បន្តប​ង្កើត​ជា​មូល​ដ្ឋាន​ នៃ ការ​ចរចា​​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​ស្មោះ​ត្រង់​។

ថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រាប់​អ្នក​យក​ព័ត៌​មាន​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​របស់​លោក​ អាច​រង់​ចាំ​បី​ខែ​ទៀត​សំរាប់​ UN ដើម្បី​វិល​ទៅ​រក​ការ​ចរចា​ស្តី​ពី​ការ​កាត់​ទោស​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម។ លោក​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា សាលា​ក្តី​ត្រូវ​តែ​ដំណើរ​ការ​ស្រប​តាម​ច្បាប់​ ស្តី​ពី​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី​ អតីត​មេ​ដឹក​នាំ​​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ដោយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ នរោតម្ដ សីហនុ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១០ ខែ​សីហា ឆ្នាំ ២០០១ ។

[Xinhuanet] ថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ គណ​បក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច បាន​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​រក្សា​សន្តិ​ភាព​ និង របប​រាជា​និយម​អាស្រ័យ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​នៅ​កម្ពុជា​។ នៅ​ក្នុង​ពិធី​បើក​សមាជ​ជាតិ​លើក​ទី​២១​ របស់​គណ​បក្ស នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​នេះ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ នរោតម្ត រណរិទ្ធិ ប្រធាន​គណ​បក្ស បាន​លើក​ឡើង​ថា ស្រប​តាម​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ និង ប្រព័ន្ធ​ពហុ​បក្ស របស់​ប្រទេស​ ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ នឹង អនុ​វត្ត​បន្ថែម​ទៀត​ និង ការ​ពារ​របប​រាជា​និយម​អាស្រ័យ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ និង បង្រួប​បង្រួម​យ៉ាង​រឹង​មាំ​នៅ​ជុំវិញ​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ នរោតម្ត សីហនុ ជា​ស្ថាប​និក​ នៃ គណ​បក្ស​។​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ រណ​រិទ្ធិ កត់​សម្គាល់​ថា គណ​បក្ស​ក៏​នឹង​រក្សា និង ពង្រឹង​គោល​នយោ​បាយ​សន្តិ​ភាព​ អធិប​តេយ្យ​បូរណ​ភាព​ទឹក​ដី ​និង ការ​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិ​ និង ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ផ្សេង​ៗ​គ្នា ដូច​ជា​សន្តិ​សុខ​ជាតិ​ ជម្លោះ​ព្រំដែន​ ជន​អន្តោ​ប្រវេសន៍​ខុស​ច្បាប់​ និង​ អំពើ​ពុក​រលួយ​តាម​រយ មធ្យោ​បាយ​សន្តិ​ភាព​ និង អហិង្សា​។ ទាក់​ទង​ នឹង ការ​បោះ​ឆ្នោត​សកល​ឆ្នាំ ​២០០៣ មេ​ដឹក​នាំ​គណបក្ស បាន​ស្នើ​បង្កើត​ស្ថា​ប័ន​ជាតិ​មួយ ដែល​ទទួល​បន្ទុក​ការ​បោះ​ឆ្នោត និង ធ្វើ​វិសោធ​ន​កម្ម​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ ដើម្បី​អោយ​អ្នក​បោះ​ឆ្នោត ៩៥​ភាគ​រយ​ នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ចូល​រួម​ការ​បោះឆ្នោត​។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណរិទ្ធិ បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា វា​ចាំ​បាច់​សម្រាប់​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច មាន​សម្ព័​ន្ធ​ភាព​មួយ និង​ បង្កើត​រដ្ឋា​ភិបាល​ចម្រុះ​ ជា​មួយ​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ ព្រោះ​វាជា​ផល​ប្រយោជន៍​ ដល់​សន្តិ​ភាព​ជាតិ​ ស្ថិរ​ភាព​នយោបាយ​ និង ការ​អភិ​វឌ្ឍសេដ្ឋ​កិច្ច​។

[Xinhuanet] សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ បាន​ចេញ​សារ​មួយ​ទៅ​កាន់​ប្រជា​ជាតិ ដោយ​មាន​បន្ទូល​ថា ព្រះ​អង្គ​មិន​មែន​ជា​មនុស្ស ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​សង្គ្រាម​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៧០ នោះ​ទេ​។ តាម​ពិត លន់ នល់ ដែល​ពេល​នោះ​ជា​ប្រធានា​ធិប​តី​កម្ពុជា និង ថៅ​កែ​អាមេ​រិក​របស់​គាត់ បាន​បើក​ទ្វារ​សង្រ្គាម​កម្ពុជា​នេះ​ ព្រះ​អង្គ​បាន​កត់​សម្គាល់​ថា​ សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍ និង អត្ថ​បទ​មួយ​ចំនួន​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ពេល​នោះ​ ដោយ​ឥស្សរ​ជន​ល្បី​ៗ​ នៅ​លោក​ខាង​លិច​ជា​ច្រើន​ អាច​ផ្តល់​សក្ខី​កម្ម​ជំនួស​ព្រះ​អង្គ​បាន​។ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​សារ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ថា នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ លន់ នល់ បាន​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទម្លាក់​ព្រះ​អង្គ​ បន្ទាប់​មក​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ នៅ​តាម​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​​ បាន​ក្រោក​ឡើង​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ប្រ​ឆាំង នឹង លន់ នល់ ខណ​ដែល លន់ នល់ បាន​បង្ក្រាប​ប្រជា​ជន​ដោយ​កាំភ្លើង​ធំ​ និង រថ​ក្រោះ​។ នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​អង្គ​គង់​នៅ​ទី​ក្រុង​ប៉េ​កាំង ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​រាជ​បន្ទូល​បន្ថែម​ថា ព្រះ​អង្គ​បាន​អំពាវ​នាវ​អោយ​ប្រជា​ជន​ចូល​​ព្រៃមគ្គី កាន់​អាវុធ​​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ នឹង លន់ នល់ ជំនួស​អោយ​ការ​អំពាវ​នាវ​អោយ​ពួក​គេ​ចូល​រួម​ជា​មួយ​ “ខ្មែរ​ក្រហម​”​ ដែល​ព្រះ​សីហនុ​បាន​និយាយ​ ខ្ញុំ​មិន​បាន​ចូល​រួម​ជា​មួយ “ខ្មែរ​ក្រហម”​ ទេ​។ ការ​ពិត​ គឺ ខៀវ សំផន លោក​ហ៊ូ នឹម មេ​ដឹក​នាំ​នៃ “ខ្មែរ​ក្រហម” បាន​ផ្ញើ​លិខិត​មួយ​ទៅ​ព្រះ​អង្គ​ ហើយ​ស្នើ​សុំ​អោយ​អង្គ​ចូល​រួម​ជា​មួយ​រណសិរ្ស​ និង​ រដ្ឋា​ភិបាល​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ខ្លួន​គាត់ (ពេល​នោះ​ព្រះ​អង្គ​ ក៏​បាន​ចូល​រួម​ជា​មួយ​ពួក​គេ ព្រះ​អង្គ​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា ​ព្រះ​អង្គ​បាន​វិល​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុ​ជា​វិញ បន្ទាប់​ពី​ការ​ដួល​រលំ​ នៃ របប​លន់ នល់ "ខ្មែរ​ក្រហម" បាន​ទទូច​ស្នើ​សុំ​ថា អោយ​ព្រះ​អង្គ (ព្រះ​សី​ហនុ) គួរ​តែ​ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋ និង ជា​ប្រធាន​ នៃ របប​កម្ពុ​ជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ ប៉ុន្តែ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បដិ​សេធ។ លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ខៀវ សំផន នួន ជា និង អៀង សារី ដែល​មិន​ព្រម​បង្ហាញ​ផ្តល់​ភស្តុ​តាង​ សម្រាប់​អ្វី​ ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​និយាយ​នៅ​ក្នុង​សារ​។​

[Xinhuanet] ថ្ងៃទី ២២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ បាន​អនុ​ម័ត​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ ស្តី​ពី​សិទ្ធិ​អ្នក​និពន្ធ​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ព្រាង​ដោយ​ក្រសួង​វប្ប​ធម៌​ និង វិចិ​ត្រសិល្បៈ​។ ច្បាប់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ព្រាង​ឡើង​ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ នឹង តម្រូវ​ការ​របស់​អង្គ​ការ​កម្ម​សិទ្ធិ​បញ្ញា​ពិភព​លោក​ និង​ ការ​ចូល​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ចូល​ទៅ​ក្នុង​អង្គ​ការ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ពិភព​លោ​ក​ ដែល​នឹង​ ផ្តល់​អត្ថ​ប្រយោជន៍​ ដល់​ការ​ជំរុញ​ការ​អភិវឌ្ឍ​វប្បធម៌​ និង សេដ្ឋ​កិច្ច​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​។ គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​ក៏​បាន​​អនុ​ម័ត​សេច​ក្តី​ព្រាង បទ​ប្បញ្ញត្តិ​ ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​គ្រឿង​សំអាង​ ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​ នឹង​ ការ​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​អតិ​ថិ​ជន និង សន្តិ​សុខ និង គុណ​ភាព​នៃ​ផលិត​ផល​គ្រឿង​សំអាង​។​

ប្រទេស​កម្ពុជា និង សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​អនុស្ស​រណ ទាក់​ទង នឹង ការ​បង្កើត​គណ​កម្មការ​ចម្រុះ ស្តី​ពី​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​។

[VOA] ថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ ទី​ភ្នាក់​ងារ​ជន​ភៀស​ខ្លួន​របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ ស្តី​ពី​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ ដោយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​របស់​ប្រជា​ជន​កុល​សម្ព័ន្ធ​ភ្នំ​ ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​វៀត​ណាម​វិញ។ UNHCR Ruud Lubbers បាន​ផ្ញើ​លិខិត​ទៅ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ការ​បរទេស​ នៃ ប្រ​ទេស​ទាំង​ពីរ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​ ដោយ​ប្រកាស​ដក​ខ្លួន​ចេញ​។ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នេះ​ កើត​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​មាន​ឧប្បត្តិ​ហេតុ​មួយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ដែល​ក្នុង​នោះ​ជន​ជាតិ​វៀត​ណាម​ជាង​ ៤០០​នាក់​ បាន​មក​ដល់​ជំរុំ​ជន​ភៀស​ខ្លួន​មួយ​នៅ​ខេត្តម​ណ្ឌល​គីរី​ ភាគ​អីសាន​ នៃ ប្រទេស​កម្ពុជា​ ហើយ​បាន​គំរាម​ និង ធ្វើ​បាប​ជន​ភៀស​ខ្លួន និង បុគ្គ​លិក​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​។​ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បដិ​សេធ​ថា គ្មាន​ការ​បំភិត​បំភ័យ​ រឺ​ អំពើ​ហិង្សា​ណា​មួយ​ឡើយ​។ ប្រទេស​វៀត​ណាម​និយាយ​ថា​ អ្នក​ឈ្លាន​ពាន​ គឺ​ជា​សាច់​ញាតិ​របស់​ប្រជា​ជន​ដែល​ស្នាក់​នៅ​ជំ​រុំ​។ លោក Lubbers មាន​ប្រសាសន៍​ថា UN មិន​អាច​ក្លាយ​ជា​ផ្នែក​មួយ​ នៃ ដំណើរ​ការ​ ដែល​មិន​ស្រប​តាម​គោល​ការណ៍​ ដែល​បាន​កំណត់​ក្នុង​ការ​គ្រប់​គ្រង​ ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ដោយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​។ លោក​និយាយ​ថា ទី​ភ្នាក់​ងារ​ជន​ភៀស​ខ្លួន​គ្មាន​ជំរើស​ ក្រៅ​ពី​ផ្តាច់​ខ្លួន​ពី​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​។ កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ដែល​កម្ពុជា និង វៀត​ណាម​បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ កាល​ពី​ខែ​មករា អំពាវ​នាវ​អោយ​មាន​ការ​វិល​ត្រឡប់​មក​វិញ​ នូវ ជន​ភៀស​ខ្លួន​ប្រ​មាណ ១.០០០​នាក់ ដែល​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ចេញ​ពី​តំបន់​ខ្ពង់​រាប​កណ្តាល​ នៃ ប្រទេស​វៀត​ណាម​ កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​របស់​កង​ទ័ព​ ទៅ​លើ​ការ​តវ៉ា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ភ្នំ​។ ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក​ អ្នក​ស្វែង​រក​សិទ្ធិ​ជ្រក​កោន​ បាន​មក​រស់​នៅ​ជំរុំ​ព្រំ​ដែន​ ចំនួន​ពីរ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។

[Xinhuanet] ថ្ងៃទី ២៥ ខែ​មីនា ឆ្នាំ ២០០២ សិប្ប​កម្ម​រោង​ចក្រ​កាត់​ដេរ ប៉ាសុន លីមី​ធីត​ ដែល​ជា​អាជីវ​កម្ម​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​ហុង​កុង​នៅ​ខេត្ត​កណ្តាល ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយ​អគ្គិ​ភ័យ​ និង អំពើ​ហឹង្សា​។​ បុគ្គ​លិក​ជន​ជាតិ​ចិន​ម្នាក់​រង​របួស​ធ្ងន់​។ អគ្គិ​ភ័យ​នេះ បាន​បំផ្លាញ​ឃ្លាំង​ និង អគារ​នៅ​ក្នុង​រោង​ចក្រ ហើយ​ប្រមាណ ៨០​ភាគ​រយ ​នៃ វត្ថុ​ធាតុ​ដើម​ និង សម្លៀក​បំពាក់​ដែល​ត្រៀម​រួច​ជា​ស្រេច ដែល​ត្រូវ​នាំ​ចេញ ត្រូវ​បាន​ឆេះខ្ទេច​ខ្ទី​អស់ ដែល​ធ្វើ​អោយ​ខាត​បង់​ប្រមាណ​ជា​ទឹក​ប្រាក់ ១០​​លាន​​ដុល្លារ​អា​​មេរិក​​​។

[VNS] ប្រទេស​វៀត​ណាម​បាន​បញ្ជាក់​ជា​ថ្មី​ នូវ ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ត្រី​ភាគី​ ដែល​សម្រេច​ដោយ​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​កម្ពុជា​ និង​ UNHCR នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ កាល​ពី​ខែ​មករា ដោយ​បាន​ពិពណ៌នា​ថា​ វា​ជា​មូល​ដ្ឋាន​គតិ​យុត្ត​ សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ ជន​ភៀស​ខ្លួន​វៀត​ណាម​ខុស​ច្បាប់​ដោយ​សុវត្ថិ​ភាព​ និង​ សេច​ក្តី​ថ្លៃ​ថ្នូរ​នៅ​ពេល​នេះ​។​ លោក​ស្រី​ផាន ធុយ​ថាញ Phan Thuy Thanh អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​វៀត​ណាម​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “យោង​តាម​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ UNHCR មាន​ភារ​កិច្ច​រៀប​ចំ​ ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ សម្រាប់​ជន​ចំណាក​ស្រុក​ខុស​ច្បាប់​ ដែល​មាន​បំណង​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​វិញ​”​។ ឆ្លើយ​តប​ នឹង សំណួរ​របស់​អ្នក​ឆ្លើយ​ឆ្លង​ព័ត៌​មាន​បរ​ទេស​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ហា​ណូយ​ លោក​ស្រី ធុយ​ថាញ Thuy Thanh បាន​និយាយ​ថា UNHCR បាន​ខក​ខាន​មិន​បាន​ធ្វើ​តាម​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ ដែល​ជំរុញ​អោយ​ជន​អន្តោ​ប្រ​វេសន៍​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​ជាង​ ១៦០ នាក់​ចាក​ចេញ​ពី​ជំរុំ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នា​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ ទៅ​កាន់​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​វិញ​ តាម​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​ពួក​គេ​។ ជន​ភៀស​ខ្លួន​ទាំង​នោះ​បាន​ប្រាប់​អ្នក​ភូមិ​ផ្សេង​ទៀត​ថា​ ជន​ចំណាក​ស្រុក​ខុស​ច្បាប់​ កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​លំបាក​វេទនា​ នៅ​ក្នុង​ជំរុំ​បណ្តោះ​អាសន្ន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។

ថ្ងៃទី ២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិក ផ្តល់​សិទ្ធិ​ជ្រក​កោន​ដល់​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ចំនួន ១.០០០​នាក់ ដោយ​ផ្អែក​លើ​ការ​យល់​ព្រម​ពី​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ បន្ទាប់​ពី​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​គម្រោង​ ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍ ដោយ​អះ​អាង​ថា កម្ពុជា និង វៀត​ណាម​បាន​រំលោភ​លក្ខ​ខណ្ឌ ​នៃ កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ បាន​ទទូច​លក្ខ​ខណ្ឌ​ នៃ ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ កាល​ពី​ខែ​មករា​ ត្រូវ​បាន​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ ហើយ​បាន​ជំរុញ​អោយ​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក និង វៀតណាម​ល្បួង អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​អោយ​ចូល​ក្នុង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​។

[The Time of India] ថ្ងៃទី ២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​កំពុង​ពិចា​រណា​លើ​ការ​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ជ្រក​កោន​ របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក​សម្រាប់​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ចំនួន ១.០០០​នាក់ ដែល​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ឆ្លង​ព្រំ​ដែន​ ពី​ប្រទេស​វៀត​ណាម​កុម្មុយ​និស្ត​។ ការ​អត្ថា​ធិប្បាយ​របស់​លោក ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ស្នើ​សុំ ពី​ទី​ក្រុង​វ៉ា​ស៊ីន​តោន​ថា​ សុំ​អោយ​ទី​ក្រុង​​ភ្នំ​ពេញ​ឆ្លើយ​យល់ព្រម​​​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ តាម​​ដែល​​អាច​​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ គឺ​អនុញ្ញាត​អោយ​ប្រជា​ជន​កុល​សម្ព័ន្ធ​ភ្នំ​ម៉ុងតា​ញ៉ា ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ទៅ​កាន់​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក ដោយ​សុវត្ថិ​ភាព​។​

ថ្ងៃទី ២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី បញ្ជា​អោយ​នាយក​ដ្ឋាន​រដ្ឋា​ភិបាល ស៊ើប​អង្កេត ករ​ណី​ហឹង្សា ដែល​បាន​បំផ្លាញ​រោង​ចក្រ ដែល​ជា​កម្ម​សិទ្ធិ​របស់​ហុង​កុង​ រោង​ចក្រ​កាត់​ដេរ ប៉ាក់​សុន លីមីតធីត​ និង ផ្តន្ទា​ទោស​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ចំពោះ​ជន​បង្ក​។

ថ្ងៃទី ៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០២ ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​វៀត​ណាម បាន​ចេញ​សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ ស្តី​ពី​ជន​ភៀស​ខ្លួន​វៀតណាម​នៅ​កម្ពុជា“​
(១) ថ្មី​ៗ​នេះ​ប្រទេស​វៀត​ណាម កម្ពុជា និង UNHCR បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ និង​ អនុ​វត្ត​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ត្រី​ភាគី​ ស្តី​ពី​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិនិ​វត្តន៍​ ជន​ឆ្លង​ដែន​ខុស​ច្បាប់ ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​កណ្តាល មក​កម្ពុជា និង បាន​កត់​ត្រា​ លទ្ធ​ផល​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​។ ក្នុង​ដំណើរ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​មនុស្ស​ធម៌​នេះ​ វៀត​ណាម​តែង​តែ​បង្ហាញ​សុឆន្ទៈ​ សហ​ការ ជា​មួយ​ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ និង បំ​ពេញ នូវ ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​ខ្លួន​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ដំណើរ​ការ​នេះ​ត្រូវ​បាន​រា​រាំង​ដោយ​អ្នក​ដែល​ខ្វះ​សុច្ឆន្ទៈ​។ ដូច្នេះ​មាន​តែ​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​តូច​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ តាម​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ត្រី​ភាគី​។ ប្រជា​ជន​ដែល​នៅ​សេស​សល់​ក្នុង​ជំរុំ​បណ្តោះ​អាសន្ន​ ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​រស់​នៅ​ក្រោម​ស្ថាន​ភាព​លំបាក​បំផុត​។ ដូច្នេះ​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ដែល​មិន​អាច​ទ្រាំ​បាន​ បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ជំរុំ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ដើម្បី​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​វិញ​។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ និង​ ជួយ​ដោយ​អាជ្ញា​ធរ​មូល​ដ្ឋាន​ និង ប្រជា​ជន ហើយ​ឆាប់​អាច​មាន​ស្ថេរ​ភាព​ក្នុង​ជីវិត​ និង ធ្វើ​សមា​ហ​រណ​កម្ម​ចូល​ទៅ​ក្នុង​សហ​គមន៍​របស់​ពួក​គេ​វិញ​។​

(២) ជំរុញ​ដោយ​គោល​នយោ​បាយ​មនុស្ស​ធម៌ និង​ ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​រដ្ឋ​លើ​ពល​រដ្ឋ​របស់​ខ្លួន​ គឺ​រដ្ឋា​ភិបាល​វៀត​ណាម​ បាន​ធ្វើ​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ ដំបូង​ សម្រាប់​ប្រ​ជា​ជន​ទាំង​នេះ​។​ ទោះ​យ៉ាង​ណា ការ​ផ្អាក​ជា​ឯក​តោ​ភា​គី​របស់ UNHCR នៃ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ត្រី​ភាគី​ បាន​ធ្វើ​អោយ​មិន​អាច​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ ជន​ដែល​មាន​បំណង​វិល​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​វិញ​បាន​ឡើយ​។ នេះ​បាន​បង្ខំ​អោយ​អ្នក​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ជំរុំ​បណ្តោះ​អាសន្ន​ បន្ត​ការ​លំ​បាក និង​ កម្ម​សិទ្ធិ​ឯក​ជន​ដែល​ទំនង​ជា​ នឹង ត្រូវ​អូស​បន្លាយ​ ជា​ពិសេស​នៅ​ពេល​រដូវ​វស្សា​ជិត​មក​ដល់​ ម៉្យាង​វិញ​ទៀត​ស្ថាន​ភាព​នេះ​ ក៏​បាន​បង្ក​ការ​លំបាក​ជា​ច្រើន​ដល់​ភាគី​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​។​

(៣) ដោយ​មើល​ឃើញ​ពី​ស្ថាន​ភាព​នេះ​ ប្រទេស​វៀត​ណាម​ បាន​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​យោ​បល់​គ្នា​ និង​ បាន​ឯក​ភាព​ជា​មួយ​កម្ពុជា​ថា​ គួរ​តែ​មាន​ដំណោះ​ស្រាយ​ដំបូង​ ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​របស់​ប្រជា​ជន​ទាំង​នោះ​ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​មណ្ឌល​គីរី​ និង ខេត្ត​រតន​គិរី​ ជា​ករណី​ពិសេស​មួយ​ដែល​ការ​រៀប​ចំ​អោយ​មាន​ការ​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​។ បាន​ធ្វើ​ភ្លាម​ៗ​ សម្រាប់​អ្នក​ដែល​មាន​បំណង​ចង់​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​វិញ​ ក្រោម​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​រវាង​វៀត​ណាម​កម្ពុជា និង UNHCR​។ សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ចង់​តាំង​ទី​លំ​នៅ​ថ្មី​ នៅ​ប្រទេស​ទី​បី​ ដំណើរ​ការ​តាំង​ទី​លំ​នៅ​ថ្មី​ គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ស្រប​តាម​នីតិ​វិធី​ និង​ ដំណើរ​ការ​ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ដោយ UNHCR បណ្តា​ប្រទេស​ដែល​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ និង​ ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​នា​ពេល​កន្លង​មក​។ ប្រទេស​វៀត​ណាម​មាន​ទស្សន​ថា​ បញ្ហា​នេះ​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​ដោះ​ស្រាយ​ឆាប់​ៗ ខាង​ស្មារ​តី​មនុស្ស​ធម៌ មិន​មែន​នយោបាយ​ និង​ ការ​ដោះ​ស្រាយ​រឿង​នេះ​ មិន​គួរ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ ដើម្បី​បំផ្លាញ​សន្តិ​សុខ និង​ ផល​ប្រយោជន៍​របស់​វៀត​ណាម និង កម្ពុជា​ឡើយ​។

លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន សំរេច​ថា ជន​ភៀស​ខ្លួន​វៀត​ណាម​អាច​ នឹង ចាក​ចេញ​ទៅ​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក ហើយ​អ្នក​ដែល​ចង់​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​វិញ​ អាច​រស់​នៅ​ទី​នោះ​ប្រកប​ដោយ​សុវត្ថិ​ភាព​ និង សេច​ក្តី​ថ្លៃ​ថ្នូរ​។ ជន​ភៀស​ខ្លួន​ភាគ​ច្រើន​បាន​និយាយ​រួច​ហើយ​ថា​ ពួក​គេ​ចង់​រស់​នៅ​អាមេ​រិក​។