បទសិក្សាអ្នកចុះផ្សាយ
ថ្ងៃសៅរ៍ ទី6.កក្កដា 2022.ម៉ោង 8:29

ថ្ងៃ​មួយ​ខ្ញុំ​បាន​ដើរ​ទៅ​មើល​គេ​លក់​របស់​របរ​ចាស់​ៗ តាម​ផ្សារ​ចិញ្ចើម​ផ្លូវ​ បើ​ហៅ​តាម​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ គេ​ហៅ​ថា​ផ្សារ​ជ​ជុះ ដើរ​ចុះ​ដើរ​ឡើង​ ខ្ញុំ​ឃើញ​កន្លែង​មួយ​មាន​ដាក់​តាំង​លក់​សៀវ​ចាស់​ជា​ច្រើន​ ខ្ញុំ​​ចូល​ទៅ​រើស​បើក​មើល​សៀវ​ភៅ​ខ្លះ​ៗ​ ខ្ញុំ​ឃើញ​សៀវ​ភៅ​មួយ​មាន​ក្រប​ពណ៌​ឈាម​ជ្រូក​ចាស់​ មាន​រូប​រទេះ​សេះ​ អ្នក​ជិះ​លើ​រទេះ​សេះ​នោះ​ទំនង​ដូច​ជា​ស្ដេច​ខ្មែរ​ កំពុង​យិត​ធ្នូ​បាញ់​ព្រួញ​ ដូច​រូប​ព្រះ​រាម​យិត​ធ្នូ​ក្នុង​គំនូរ​រឿង​រាម​កេរ្ដិ៍​ដែរ​ រូប​នេះ​មើល​ទៅ​ស្អាត​ណាស់​ មាន​ពណ៌​ទឹក​មាស​ ដូច​ជា​រូប​ក្រប​សៀវ​គ្រាំង​មាស​អ្វី​សំខាន់​ម្យ៉ាង​ដែរ​ នៅ​លើ​ក្រប​សៀវ​ភៅ​ មិន​មាន​ចារ​អ្វី​ក្រៅ​ពី​រូប​ភាព​នេះ​ឡើយ​ ខ្ញុំ​បើក​មើល​ទំពរ​ទី១​ និង​ ទី២​ បើក​ជាប់​គ្នា​ឆ្វេង​ស្ដាំ ​មាន​រូប​ផែន​ទីអណ្ឌូ​ចិន​ធំ នៅ​លើ​ទំព័រ​ទាំងពីរ​ ហើយ​រូប​ដែល​មើល​ឃើញ​ធំ​ជាង​គេ​នោះ​គឺ​ ផែន​ទី​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​ ខ្ញុំ​បើក​​ទំព័រ​បន្ដ​ ទើប​មាន​សរ​សេរ​អក្សរ​ធំ​ៗ​ ជា​ឈ្មោះ​នៃ​ អត្ថទ​ថា​ ANGKOR DIE VERGESSENE TEMPELSTADT IM URWALD ក្រុង​អង្គរ​ ក្រុង​ដែល​បាន​បំភ្លេច​ចោល​ក្នុង​ព្រៃ​ជ្រៅ​ បោះពុម្ព នៅឆ្នាំ១៩៦៥ នៅរោងពុម្ព Gerber Fretz AG., Zürich ។

បើក​មើល​ទ្រោះ​ៗ​ សៀវ​ភៅ​សរ​សេរ​ជា​ភាសា​អាល្លឺ​ម៉ង់ អម​ដោយ​រូប​ភាព​ប្រា​សាទ​ខ្លះ​ៗ នៅ​តំបន់​​​​អង្គរ​ រូប​ថត​មាន​ពណ៌​ធម្ម​ជាតិ​ នៅ​ស្រស់​ស្អាត​នៅ​ឡើយ សូម្បី​វា​ចាស់​យូរ​ឆ្នាំ​ហើយ​ក៏​ដោយ​ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ ដោយ​ខ្ញុំ​ខាន​ជួប​អ្វី​ៗ​ អំពី​ខ្មែរ​យូរ​ណាស់​មក​ហើយ​ ខ្ញុំ​មិន​ដែល​បាន​ឃើញ​ស្រ​មោល​តួ​អក្សរ​ខ្មែរ​ រឺ លឺគេនិយាយភាសាខ្មែរសោះ​ឡើយ ខ្ញុំ​ជាប់​ចិត្ដ​ ជា​មួយ​សៀវ​ភៅ​នេះ​ជា​ពិ​សេស​តែ​ម្ដង​ ខ្ញុំ​កាន់​សៀវ​ភៅ​នេះ​ក្នុង​ដៃ​ ហើយ​សួរ​អំពី​តំលៃ​ទៅ​អ្នក​លក់​ គេ​ឆ្លើ​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ព្រម​លើក​ម្រាម​ដៃ​ទាំង​ដប់​ជា​សញ្ញា​ផង​ Zehn Franken មាន​ន័យ​ថា​ ១០​ហ្វ្រង់​ស្វីស​។​ កាល​ពី​ទស្ស​វត្ស​ឆ្នាំ​ ៨០​ តំលៃ​ ១០​ហ្វ្រង់​ស្វីស​ គិត​ថា​វា​មាន​តំលៃ​ថ្លៃ​គួរ​សម​ដែរ​ សំរាប់​របស់​លក់​ជជុះ​បែប​នេះ​ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក៏​ដោយ​ ខ្ញុំ​មិន​បាន​គិត​ខ្វល់​ពី​រឿង​តំលៃ​ទេ​ ខ្ញុំ​បើក​កាបូប​ ទាញ​យក​លុយ​ហុច​អោយ​អ្នក​លក់​ ដោយ​នឹក​ត្រេក​អរ​ក្នុង​ចិត្ដ​ទៀត​ផង​។​

មកដល់​ត្រង់​នេះ​ ខ្ញុំនឹកឃើញពេលខ្លះដែល​ខ្ញុំ​ធ្វើ​ដំណើរ​ នៅ​តាម​អា​កាស​យាន​ដ្ឋាន​នានា​ រឺ​ តាម​ស្ថា​នីយ​​រថ​ភ្លើង​ធំ​ៗ​ មាន​រទេះ​រុញ​ សំរាប់​ដាក់​វ៉ាលី​របស់​ភ្ញៀវ​អ្នក​ដំណើរ​ រទេះ​រុញ​នេះ​ មាន​សរ​សេរ​អក្សរ​ ក្រ​វេម​ក្រ​វាម​ជា​ច្រើន​​ភាសា​ នៅ​ត្រង់​កាន់​រុញ​ ហើយ​ខ្ញុំ​ចាប់​អារ​ម្មណ៍​ជា​ពិសេស​ មាន​​អក្សរ​ចិន​ អក្សរ​ថៃ​ផង​ដែរ​ ខ្ញុំ​នឹក​ក្នុង​ចិត្ដ​ថា​ ដូច​ម្ដេច​ក៏​មិន​មាន​អក្សរ​ខ្មែរ​ផង​ទៅ​ហ្ន៎​!.. ពេល​នេះ​ខ្ញុំ​នឹក​កាល​ពី​ខ្ញុំ​នៅ​ក្មេង​នៅ​ឡើយ ខ្ញុំ​ឃើញ​អ្នក​ស្រុក​ខ្ញុំ​ មួយ​ចំនួន​គេ​នាំ​គ្នារៀប​ចំ​ធ្វើ​ធ្នឹម​កន្លែង​សែន​ព្រេន​ដូន​តា​ គេ​ដាក់​ជើង​ទូប​ និង ជួន​កាល​ក៏​មាន​កោដ​ខ្មោច ឳពុក​ ម្ដាយ​ រឺ សាច់​​​សារ​លោហិត​ ញាតិ​​សន្ដា​​របស់​​គេ​ ដាក់​លើ​ធ្នឹម​នោះ​ផង​ដែរ​ ធ្នឹម​នេះ​មាន​ធ្វើ​សរ​សរ​អម​សង​ខាង​ សំរាប់​បិទ​ក្រដាស​ក្រហម​ម្យ៉ាង​ លើក្រ​ដាស​ក្រ​ហម​នោះ​មាន​សរ​សេរ​ជា​អក្សរ​ចិនផង​​ ខ្ញុំ​មិន​ចេះ​អាន​ទេ មិន​ដឹង​ថា​មាន​ន័យ​យ៉ាង​ណា​នោះ​ទេ​ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​ជឿ​ជាក់​ថា​ ម្ចាស់​ផ្ធះ​ក៏​មិន​ចេះ​អាន​​ដែរ​ ព្រោះ​ពួក​គាត់​ភាគ​ច្រើន​គ្មាន​ជាប់​ខ្សែ​ស្រ​លាយ​ចិន​អី​ទេ​ ជា​ខ្មែរ​សុទ្ធ​សាត​ ហើយ​ជួន​កាល​ គាត់​ក៏​មិន​ចេះ​អាន​ សូម្បី​តែ​អក្សរ​ខ្មែរ​របស់​ខ្លួន​អែង​ផង​ ត្រង់​នេះ​ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែចង់​បង្ហាញ​អំពី​របៀប​ដែល​ពួក​ចិន​ គេ​ខំ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ អរិយ​ធម៌​ វប្ប​ធម៌​អក្សរ​សាស្ដ្រ​របស់​ពួក​គេ​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​រឿង​ការ​ផ្សាយ​អក្សរសាស្ដ្រ​ចិន​នេះ​មាន​ច្រើន​បែប​យ៉ាង​ទៀ​ត ខ្ញុំ នឹង​ មិន​និយាយ​នៅ​ទី​នេះទេ​ តែសូម​យើង​មើល​ចុះ​សឹង​តែ​គ្រប់​ទិស​ទី​ សឹង​និយាយបានថា ទី​ណា​ក៏​ឃើញ​មាន​អក្សរ​ចិន​ដែរ​។​

ខ្ញុំទិញ​សៀវ​ភៅ​កាន់​មក​ផ្ទះ​ វា​មាន​សារ​សំខាន់​មែន​ទែន​សំរាប់​ខ្ញុំ​ ដែល​តាំង​ពី ច្រើន​ឆ្នាំ​​មក​ហើយ​ ខ្ញុំ​មិន​ដែល​បាន​ជួប​ មិន​ដែល​បាន​ឃើញ​ នូវ អ្វី​ៗ​ដែល​​ទាក់​ទង​ នឹង ខ្មែរ តាំង​លក់​ដូ​ច្នេះ​ទេ​ វា​លើក​ដំបូង​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជួប​ប្រទះ​សៀវ​ភៅ​មួយ​នេះ​ ដែល​និយាយ​អំពី​ស្រុក​ខ្មែរ​ ហើយ​ដាក់​លក់​ជា​សា​ធារណ​ ដូច​របស់​របរ​ម្ចាស់​ស្រុក​គេ​ដែរ​ ខ្ញុំ​មាន​សេច​ក្ដី​រំភើប​ញាប់​ញ័រ​ ប្រកប​ដោយ​មោទន​ភាព​ដ៏​ជ្រាល​ជ្រៅ​ជា​ទី​បំផុត​ ដែល​បាន​ឃើញ​ ព្រលឹង​វិញ្ញាណ​របស់​ខ្មែរ​ រស់​រាន​មាន​ជីវិត​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​អឺរ៉ុប​នេះ។

សំនេរ​ក្នុង​សៀវ​ភៅ​​​សរ​​សេរ​ជា​ភាសា​អាល្លឺ​ម៉ង់​ ខ្ញុំ​ចាប់​ផ្ដើម​សាក​អាន​ តែ​មិន​សូវ​ជា​យល់​ន័យ​សេច​ក្ដី​ប៉ុន្មាន​ទេ​ ឃ្លា​ឃ្លោង​នី​មួយ​ៗ អ្នក​និពន្ធ​ ហាក់​មាន​ភាព​ជ្រៅ​ជ្រះ​ ក្នុង​ការ​លេង​ពាក្យ​ នៃ​ វោ​ហា​សាស្ដ្រ​ខាង​តែង​និពន្ធ​យ៉ាង​ចំណាន​អស្ចារ្យ​ណាស់​ ខ្ញុំ​នឹក​កោត​សរ​សើ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​កំនត់​ត្រា ​នៃ ​អ្នក​ដើរ​ទេស​ចរ​ម្នាក់​ ដែល​បាន​ដើរ​ចូល​ ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​គ្រប់​ច្រក​ល្ហក​នៅ​តំបន់​អង្គរ​ ហើយ​បាន​សរ​សេរ​រៀប​រាប់​ប្រាប់​យើង​ ពី​ស្ថាន​ភាព​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ អំ​ពី​អ្វី​ដែល​​មាននៅ​ទី​នោះ​ និង ដែល​គាត់​បាន​ជួប​ប្រទះ​​ដោយផ្ទាល់​ គាត់​បាន​សរ​សេរ​អំពី​ព្រៃ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ អំពី​សត្វ អំពី​ប្រ​ជា​ជន​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ អំពី​ហេតុ​ការណ៍​ នៃ​ សេច​ក្ដី​ភ័យ​រន្ធត់​ ដែល​មាន​ក្នុង​ព្រៃ​ នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​និពន្ធ​ចូល​ទៅ​ដល់​ប្រាសាទ​នី​មួយៗ​ គាត់​បាន​សរ​សេរ​អំពី​ស្ថាន​ភាព​បាក់​បែក​ និង​ គ្រោះ​ភ័យ​របស់​ប្រាសាទ​ ដែល​កើ​ត​មាន​ពី​ធម្ម​ជាតិ​ ដែល​មាន​ព្រៃ​ឈើ​យ៉ាង​ច្រើន​ដុះ​រួប​រិត​ប្រាសាទ​ ដូច​ជា​សត្វ​ម្រឹក្យ​ កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្រញាំ​ដៃ​យក្ស​ដូច​ច្នោះ​ គាត់​ក៏​បាន​រៀប​រាប់​យ៉ាង​លំ​អិត​ អំពី​ការ​​ជួស​​ជុល​ប្រាសាទ​ឡើង​វិញ វា​ហាក់​បី​ដូច​ជា​ការ​សាង​សង់​ប្រា​សាទ​​ថ្មី​ដែរ​ ព្រោះ​គេ​ត្រូវ​រុះ​រើ​ថ្ម​ទាំង​អស់​របស់​ប្រាសាទ​ចេញ​ មុន​នឹង​រុះ​រើ​ គេ​ត្រូវបង់​លេខ​ផ្ទាំង​ថ្មនីមួយ​តាម​លេខ​រៀង​ បន្ទាប់​មក គេ​​ត្រូវ​បុក​គ្រឹះ​ជា​ថ្មី​ ទើប​រៀប​ថ្ម​ដែល​រុះ​រើ​ចេញ​នោះ​ ដាក់​ចូល​ទៅ​កន្លែង​ដើម​វិញ​តាម​លេខ​រៀង​ជា​បន្ដៗ​គ្នា​ វា​ប្រៀប​ដូច​ជា​ជាង​រើ​ម៉ាស៊ីន​ឡាន​ហើយ​ដាក់​ចូល​ជា​ថ្មី​វិញ​ដែរ​ តែ​កិច្ច​ការ​នេះ​គេ​ត្រូវ​មាន​​ស្ថា​បក្យ​ករ​ សិល្បករ​ ជាង​ចំលាក់​យ៉ាង​ចំណានៗ​បំ​ផុត​ ចូល​រួម ទើបអាចធ្វើកិច្ច​ការនេះបាន​។​

ខ្ញុំ​ឃើញ​ថា​សៀវ​ភៅ​នេះ​ មាន​សារ​ប្រយោជន៍​ធំ​ធេង​ណាស់​សំរាប់​កូន​ចៅ​ខ្មែរ ខ្ញុំ​នឹក​គិត​​ក្នុង​ចិត្ដ​ថា មាន​អ្នក​ណាទៅ​​ហ្ន៎!​ អាច​ប្រែ​សៀវ​ភៅ​នេះ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​បាន​ ដើម្បី​ចែក​​រំលែក​អោយ​កូន​ចៅ​ខ្មែរ​គ្រប់​គ្នា​បាន​ជ្រួត​ជ្រាប​ អំពី​ស្នា​ដៃ​ដ៏​ល្អ​មួយ​នេះ ប៉ុន្ដែ​កាល​វេលា​ចេះ​តែ​កន្លង​ៗ​ទៅ​ ​យ៉ាង​យូរ​ ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​បាន​រក្សា​សៀវ​ភៅ​នេះ​ ទុក​ចោល​ក្នុង​ទូ​យ៉ាង​ស្ងៀម​ស្ងាត់​ ដែល​ស្ថាន​ភាព​រូប​កាយ​របស់​មនុស្ស​គ្រប់​គ្នា​ តែង​តែ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ប្រែ​ប្រួល​ពី​ក្មេង​ ទៅ​ចាស់​បន្ដិច​ម្ដង​ៗ​ ទ្រុត​ទ្រោម​ទៅ​ជា​និច្ច​អិត​ឈប់​ឈរ​ តែ​សៀវ​ភៅ​នេះ​មិន​មាន​ពេល​វេលា​ សូម្បី​មួយ​វិនា​ទី​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឃ្លាត​ចាគ​ឆ្ងាយ​ ពី​តំលៃ​ពិស្ដារ​ សារ​សំខាន់​របស់​សៀវ​ភៅ ​នៃ ​សៀវ​ភៅ​បន្ដិច​សោះ​​ឡើយ​។​

ដោយ​ក្ដី​ស្រលាញ់​យ៉ាង​ជ្រាល​ជ្រៅ​ ចំពោះ​សារ​សំខាន់​ នៃ ស្នា​ដៃ​តែង​និពន្ធ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នេះ​ ខ្ញុំ​បាន​សាក​ល្បង​ប្រែ​សៀវ​ភៅ​នេះជា​ភាសា​ខ្មែរ​ បន្ដិច​ម្ដង​ៗ​ (មួយ​ឃ្លា​ម្ដង​) រហូត​បាន​ចប់​សេច​ក្ដី​មក​នេះ​ ហើយ​ដើម្បី​ចែក​រំលែក​ នូវ​ ចំណេះ​ចេះ​ដឹង​ទូ​ទៅ​សំរាប់​កូន​ចៅ​ខ្មែរ​គ្រប់​គ្នា ខ្ញុំ​សូម​ចុះ​ផ្សាយ​ជា​សា​ធារ​ណ​នៅ​លើ​ទំ​ព័រ មណ្ឌល​វប្ប​ធម៌​ខ្មែរ​នៅ​ស្វីស​ ទាំង​ពីរ​ភាសា​ គឺ​ភាសា​អាល្លឺ​ម៉ង់​ ចំ​លង​តាម​ច្បាប់​ដើម​ទាំង​ស្រុង​ និង​ ភាសា​ខ្មែរ​ ប្រែ​ចេញ​ពី​អត្ថ​ដើម​របស់​សៀវ​ភៅ​នេះ​។​

ស្នា​ដៃ​​ដ៏​​ល្អ​វិសេស​ឆើត ដែល​ខ្ញុំ​យក​មក​ចុះ​ក្នុង​ទំព័រ​នេះ ខ្ញុំ​សូម​ឧទ្ទិស​ជូន​ជា​ដំបូង​ ដល់​ព្រលឺង​វិញ្ញាណ​របស់​អ្នក​និពន្ធ​ ដែល​លើក​យក​មក​បង្ហាញ​ នូវ​ ស្នា​ដៃ​ស្ថាបត្យ​កម្ម​ខ្មែរ​ គឺ​ អង្គរ​ ដ៍​អស្ចារ្យ​នេះ​ អោយ​បាន​ជ្រួត​ជ្រាប​ដល់​ពិភព​លោក​គ្រប់​ទិស​ទី​ ហើយ​ក៏​សូម​ឧទ្ទិស​ជូន​ដល់​ព្រលឹង​វិញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដ៏​​អង់អា​ច​ក្លាហាន​ ដែល​បាន​ដឹក​នាំ​អាណា​ចក្រ​​កម្ពុ​ជា​អោយ​មាន​ពន្លឺ​ដ៏​ត្រចះ​ត្រចង់​ និង​ បាន​សាង​ប្រា​សាទ​ថ្ម​ដ៏​អស្ចារ្យ​ ជា​ច្រើន​ទុក​ជា​មរត​កដល់​ជាតិ​ខ្មែរ​ដ៏​រុង​រឿង​ សូម​​អោយ​អាច​ក្រខ្មែរ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​គន្លង​​ពន្លឺ​​យុតិ​​ធម៌​ដ៏​រុង​រឿង​ សូម​​ពន្លឺ​ សុខ​​សន្ដិ​​ភាព​​ចូរ​​មាន​​ដល់​ ប្រ​​ជា​​ជន​​ខ្មែរ​​គ្រប់​​រូ​ប​ និង​​ប្រ​ជា​​ជន​ ក្នុង​លោក​​​ទំាង​មូល​ផង​ដែរ​។